Prolegomena ad lexici prophetici partem secundam in quibus agitur De forma sanctuarij Iudaici

A Treatise or Remarks on Solomons Temple

Temple of Solomon

Prolegomena
ad
Lexici Prophetici
partem secundam,
continens expositionem allusionum ad mundum mysticum populi Israelis.
Sect. j
|in quibus agitur|
De forma Sanctuarij Iudaici.

Constitutionibus legalibus futura adumbrata esse in confesso est apud omnes & id Paulus Apostolus abunde satis testatur Colos 2.17 & Heb. 8.5 & 9.23. Inde fit ut constitutiones illæ fuerit|n|t aptius \{illeg} \rerum// systema quàm Mundus naturalis, a quo Prophetæ typos desumerent \a quo Prophetæ typos desumerent,/, utq₃ Apocalypsis ejusmodi typis quam maximè abundet, atq₃ {adeo} ita ut constitutiones illæ & Apocalypsis tanquam gemina de ijsdem rebus prophetia se mutuò explicent neq₃ possint seorsim satis intelligi. Est enim liber ille signatus in manu Sedentis in throno ipse liber legis, ut posthac ostendetur, et hujus sigilla solvuntur in Apocalypsi. Considerandus est igitur jam mundus Israeliticus ejusq₃ partium et ceremoniarum significatio exponenda. Et ante omnia Sanctuarium in quo legalia peragebantur speculandum est, quod quidem triplex fuit: Tabernaculum usq₃ ad Solomonem, templum primum usq₃ ad captivitatem Babylonicam ac templum secundum usq₃ ad captivitatem sub Romanis. Cognoscenda est horum forma si velimus significationem rectè exequi.

Tabernaculi locus sanctissimus fuit decem cubitos latus viginti longus, totidemq₃ longus, locus sanctus decem cubitos latus viginti longus, altare aureum cubiti unius longitudine et latitudine, altare magnum <2r> quinq₃ cubitos longum ac totidem latum, et atrium tabernaculi quinquæginta cubitos latum et centum cubitos longum, In hujus atrij parte occidentali tabernaculum ita constitutum esse concipe ut ad austrum ad occidentem et ad Aquilonem intercedet ambulacrum viginti cubitorum latitudinis & ad orientem spatium quadratum in cujus {illeg} \centro/ consistat altare magnum. Spatium illud \orientale/ |Concipe hoc atrium {imaginaria} linea transversa divisum esse in duo quadrata et in quadrato occidentali tabernaculum stetisse, altare vero in centro quadrati orientalis| q|Q|uadratum \orientale/ distinctionis gratia dicatur atrium sacerdotum, et ambulacrum in circuitu {Tabernacu} alterum quadratum in quo tabernaculum consistit \nominetur/ locus separatus \Namq₃ ita nominabantur stante Templo/. In centro loci sanctissimi colloc{illeg}|atur| Arcam stetisse & in centro Tabernaculi \totius/ altare aureum, velo in media distantia \inter Altare {sic} et arcam/ pendente. In medio autem loci sancti ad latus australe concipe candelabrum septemplex stetisse & mensam aurea e regione ad latus boreale; labrum deniq₃ \seu æneum mare/ in atrio Sa\c/erdotum inter templum \Tabernaculum/ et altare versus austrum. |Exod 30.18. 1 Reg 7.39.|

Mosaicas arearum proportiones Solomon in fabrica Templi retinuit sed in mensuris duplicatis. Et eandem fabricam quam Deus per David revelaverat Solomoni \(1 Chron. 28.19)/ Deus idem postquam templum illud subversum fuerat ostendit Ezekieli, retentis quantum sentio mensuris omnibus. Erat itaq₃ Templi primi locus sanctissimus viginti cubitos longus & latus totidem 1 Reg. 6 20 Ezek 41.4. locus sanctus viginti cubitos longus et quadraginta latus 1 Reg 6.2, 17 Ezek 41.2 altare aureum duos cubitos longum et latum totidem Ezek 41.22, Solomone scilicet altare Mosaicum materijs novis tegente 1 Reg. 6.20 Altare magnum superius|nè| in circuitu \loci/ focarij longum et latum a
< insertion from f 13r >
< text from f 2r resumes > cubitos decem, licet infernè duplo longius et latius 2 Paralip 4.1 Ezek 43. Atrium sacerdotum centrum cubitos longu et centum latum Ezek 40.47 locus separatus itidem centum cubitos longum et centum latum Ezek 41.13, 14, 15. Vnde atrium utrumq₃ conjunctim sive Atrium Templi respondens atrio tabernaculi erat centum cubitos latum et ducentos longum. Vestibulum etiam ante templum ædificavit Solomon viginti cubitos longum et decem circiter vel accuratius undecim \potius duodecim/ /accuratius undecim\ cubitos latum 1 Reg.6.3 Ezek 40. <3r> 49. Atrium verò cinxit ædificio splendido et rursus ad majorem distantiam alio splendidiore ædificio, quod includeret atrium exterius intercedente undiq₃ spatio\atrij exterioris/ quasi 100 cubitos lato. Namq₃ duo \{illeg}/ constituit Atria, interius Sacerdotum et exterius populi, quod etiam atrium magnum dicebatur 1 Reg. 6.36 & 7.12 \Ezek 10.3 &/ Ezek 40.17, 19, 20, 23 &c & 44.17, 19. Erant autem atria ha{illeg} \Et cubiculis utrumq₃ cinxit 1 Paralip 28.12 Ezek 40.17, 44. Erant autem/ atria illa concentrica {erant}, eo quod portæ omnes atrij utriusq₃ æquales e{illeg}|ra|nt & ab exteriore facie ad interiorem faciem quinquaginta cubitos longæ & inter portam unam quamq₃ atrij exterioris & oppositam portam atrij interioris intercedebant cubiti centum Ezek 40, ita ut atrij {um} exterioris latera singula extrinsecus fuerint cubitos quingentos longa Ezek 42.{illeg}20. Et his atrijs plura non {leguntur} memorantur in Templo Solomonis, |præter \atriola coquorum et/ suburbanum quinquaginta cubitis latum, quo totum cingebatur, Ezek. 45.2|

< insertion from f 2v > Cingebatur autem atrium interius cubiculis sacerdotes \Porrò in peribolo atrij interioris locabantur sacerdotes./ Summus sacerdos cum Vicarijs suis & Synedrio magno occupabant orientale latus \dignissimum ad orientem/. Sequebantur ad aquilonem et austrum Præfecti ministerijs templi et altaris, deinde et viginti quatuor Principes sacerdotum singuli proprium habentes cubiculum & ultimò ad latera loci separati Sacerdotes inferiores cubicula communia illic habentes ubi comedebant sacrificia & vestes sacras induebant. \Ezek 40.44, 45, 46 & 42.13/ Exterius in atrio magno versabatur populus omnis & in cubiculis quibus illud cingebatur sacrificia manducabat \Ezek. 42.14 & 44.19 & 46.{24}/. Namq₃ atrium \{utrinq₃}/ cingebatur cubiculis. 1 Paralip. 28.{12}

Babylonijs hoc templum — — — < text from f 3r resumes > Babylonijs hoc templum evertentibus Zerubbabel ijsdem \fere/ fundamentis ut par erat sed magnificentia minori templum denuò {illeg} ædificavit una cum atrio interiore quod ad ministerium Templi necessarium erat. Sed cum atrium exterius, longe magnificentissimum quidem et amplissimum ac tribubus universis destinatum, nec facilè restitui posset, nec brevibus duorum tribuum reliquijs necessarium esset, ejus loco ad extru{illeg}\ctum est/ ad orientale latus atrij sacerdotum atrium novum quod populo reduci quidem sufficeret, cujus tamen angusta fundamenta seniores qui templum prius viderant lugebant vehementer Ezra 3.12. Despectam ædificiorum formam minimè lugebant. Hæc nondum surrexerant. sed spatium \illud/ exiguum quod novis fundamentis cingebatur, in locum atrij \{illeg}/ amplissimi successurum esse, id eos male habuit. Nam sanctuarium Zerubbabelis \quoad magnitudinem/ cum priore collatu {res} nihili \res nihili/ videbatur \{nullum}/. Hagg. 2.3. Altare autem in centro hujus Sanctuarij æque ac in centro prioris stetisse par erat. Et inde colligitur sanctuarij hujus longitudo quasi trecentorum cubitorum. Centum cubiti debentur loco separato ad occidentem, totidem atrio populi ad orientem atq₃ totidem \etiam/ atrio sacerdotum in medio. Latitudo quanta ante <4r> captivitatem, puta ducentorum cubitorum, {illeg} ædificijs ad figuræ exterius {illeg} latus utrumq₃ inclusis. Atrium populi muro transverso distinguebatur in atria duo æqualia orientale feminarum, occidentale virorum. Et atrium virorum sanctius habebatur atrio fæminarum. Pertinebat enim spatium illud olim ad atrium sacerdotum, ædificijs marginalibus eousq₃ extendentibus. Namq₃ ædificia in circuitu atrij {illeg} {hoc atrij} sacerdotum ante captivitatem extenderant ad quinquagesimum ab atrio cubitum versus austrum aqui{illeg}lonem et orientem ita ut hoc atrium inclusis {illi} ædificijs illis una cum loco separato inclusis fuerit ducentos et quinquaginta cubitos longum ac ducentos latum. \Servata igitur latitudine/ Addidit igitur Zerubbabel alios quinquaginta cubitos versus oriend|t|em fæminis dicandos. Has enim in marginem Atrij sacerdotum quo prius soli sacerdotes et Levitæ ingred|ss|i {illeg} \fuerant/, indecorum erat admitti. Transverso item ædificio distinxit atrium virorum in minora duo unum cubitos viginti duos latum versus atrium sacerdotum, e quibus undecim sub dio erant et undecim sub porticu, et alterum cubitos viginti duos circiter latum versus mulieres. Totum deniq₃ sanctuarium ad distantiam quasi viginti quinq₃ cubitorum cinxit septo {con} quodam quod limes esset {extimus} {exti} extimus {sanctuarij} gentes excludens. Hoc septum postea cancellatum fuit: an \verò/ ita \{an}/ Zerubbabele constru{illeg}|c|tum vel a posteris vix dixerim. Nam vigente tant|d|em sub Maccabæis principibus potestate {illeg} Iudæorum \nova/, ædificari cæpit etiam atrium magnum, et a gentibus usq₃ ad septum illud cancellatum longo jam usu accedentibus obtinuit nomen atrij gentium. Quæ omnia demum Herodes ædificavit magnis & posteri ejus ædificarunt magnificentiùs, excepto latere atrij magni latere orientali quod Porticus Solomonis dicebatur. Incid{illeg}|eb|at hic luctus in ipsum initium positorum fundamentorum. Limites tam angustos in locum Atrij spatiosissimi succedere dolebant. Nam sanctuarium Zerubbabelis quoad magnitudinem cum priore collatum res nihili videbatur Hagg. 2.3. \{Certe}/ Atrium magnum nunquam resurrexit in usum Iudæorum. Zerubbabel verò quæ Iudæis suis in cultum necessaria erant vix tandem ædificare valuit, tantùm abfuit ut in usum gentium conderet <5r> atrium sumptuosius. \/ < insertion from f 4v > Sed neq₃ Cyrus aliquid amplius ædificari voluit. Decrevit enim ut domus Dei ædificaretur altitudine sexaginta{illeg} cubitorum et latitudine sexaginta cubitorum [ded{illeg} scilicet utrimq₃ cubitis quinq₃ de latitudine {illeg}] utq₃ tres essent ordines lapidum rotundorum et ordo ligni novi, Ezra 6.3, 4. Per tres ordines lapidum et ordinem ligni intelligitur ambitum atrij interioris manifestum est ex 1 Reg 6.36. ubi atrium illud sic ædificatum esse describitur. Iussit ergo Cyrus ut Templum et atrium interius ædificaretur et nihil præterea. Namq₃ atrium no{illeg}|v|um \{exterius}/ sim|sim|plici muro \ad orientem sim/ \{exterius}/ extructum \ad orientem/ vix dignum erat quod Cyrus commemoraret in edicto suo adeo conciso poneret. Mansit autem – – – – magis traheret. Hunc igitur Iudæi postea excitarunt, {illeg} nimirum sub Simone filio Oniæ pontifice maximo quem Iudæi Simeonem justum appella{illeg} \re solent/. Namq₃ is in diebus suis munivit templum, et ab ipso fundata est altitudo duplicis [portìcûs,] {illeg}rum] munitio \[illa]/ excelsa periboli templi. Ecclesiastic. 50.1, 2. Tandem verò Herodes et ejus successores opus tantum ædificijs splendidioribus perfecerunt,

In hoc — < text from f 5r resumes > Mansit autem \hoc/ Sanctuarium sive atrio magno ad usq₃ tempora Alexandri magni et ultra, ut ex Hecatæo illorum temporum scriptore \gentili/ liquet. Is enim {illeg} {illeg} {gentili} esset et Sanctuarium Iudæorum \Iudaæam urbemq₃ Hierosolymorum {illeg} & sanctuarium/ describe{illeg}ndo {illeg}llet, {illeg}de{illeg} templi et peribolum atrij interioris cum portis suis & quicquid interius est commemorat, de peribolo vero exterioris atrij ne unum quidem verbum habet, quamvis esse postquam surrexit {illeg} magnificentior erat et oculos gen{tium} non minùs ad se traherat |quamvis {ille} peribolus ille postquam surrexit magnificentior erat & omnium oculos ad se magis trahebat.| Hunc igitur Iudæi postea sub Maccabæis, ut opinor Principibus ædificare cæperunt tandemq₃ Herodes et posteri ejus ædificarunt \{illeg}/ omnia magnificentius, dempto latere orientali atrij magni latere orientali ædificarunt magnificentius {illeg} tandemq₃ Herodes & posteri ejus pene omnia condiderunt magnificentius quaq₃ deerant compleverunt. {illeg} cæptaq₃ Herodes et posteri ejus eo |cæperunt {illeg} \ædificat{illeg}/ idq₃ sub Simeone Iusto Pontifice maximo {(Ecclesiast} {illeg} \Maccabæis/ in ædificis Templi occupatos finisse constat ex Iosepho.| tandemq₃ Herodes & \posteri ejus/ pæne omnia de novo condentes talem atrij \utriusq₃/ perfecerunt fabricam.

Cingebatur latus separatus & atrium sacerdotum \Templum et Altare versus austru oriente et borea/ lorica saxea uno cubito alta, et exterius peribolo ædificorum ita ut latitudo atrij intra loricam fuerit 100 cubitorum, intra ædificia 135 cubitorum & inclusis ædificijs cubitorum 200. In atrij hujus marginem orientalem usq₃ ad loricam admittebantur viri Israel, indeq₃ margo ille Atrium Israelis dicebatur. Novum illud Zerubbabelis atrium quod exterius in solo inferiore ad orientale latus atrij Israelis ædificabatur, ab admissis fæminis dicebatur atrium fæminarum. Ibi viri infernè fæminæ supernè in podio per circuitum extructo agebant. Latitudo ejus 135 cubitorum

{illeg} Tandemq₃ \verò {sub}/ Herodes et {successores} {illeg} {omnia} con{illeg}dentes{illeg} magnificentius, \tantum opus/ ædificijs splendidissimis \ejus successores tantum\2/ opus\1/ {sic} ædificjs splendidioribus/ perfecerunt.

In hoc templo viri Israel{illeg} admittebantur in marginem orientalem atrij sacerdotum, indeq₃ margo ille dicebatur atrium Israel{illeg}is. In novum Zerubbelis {sic} atrium \In atrium |novum| quod Zerubbabel loco atrij magni {illeg} condiderat/ quodq₃ atrium fæminarum dicebatur, intrabatn||t sexus uterq₃ {viri} infernè fæminæ supernè in podio per circuitum extructo agebant |tam faæminæ quam viri.| |Et| In |in| atrium magnum intrabant etiam gentes. usq₃ ad {murum} quendam quo Zerubbabel, ut opinor, {sanctuarium suum cinxerat}. Gentes {illeg} \{illeg}/ {qui} \{Qui}/ solum atrij <6r> utius {sic}^{[Editorial Note 1]} a tempore captivitatis extra novi sanctuarij limites positum nulloq₃ ædificiorum peribolo {sanctuarium} defensu liberè calcaverant, postquam peribolus ille sub Maccabæis Principibus |Simeone Iusto vel potius sub Maccabæorum Principibus| surrexit, pergebant solum idem calcare ut priùs, longo usu et oblivione ritus antiquioris jus quoddam confirmante. < insertion from f 5v > Quod Solomon atrium et majus & magnificentius in usum Idolotrarum quam in usum populi proprij condiderit, ullave ratione in sacro ædificio \consuluerit/ cultui idololatrarum, filiorum perditionis, quorum preces Deus abominatur, quorum societas Iudæis interdicta fuit \(Act. 10.28 & 11.3 Gal 2.12)/, quorum etiam numerus in Iudæa per illa tempora contemnendus erat, consuluerit, absurde fingitur. Talibus introitum in locum sanctum expugnatio Iudææ et dominatio Gentilis proculdubiò patefecit < text from f 6r resumes > {Hinc}|Vnde| atrium illud Iudæi atrium gentiu et, a prophetiæ Isaiæ cap 2.2 perperam intellecta, Mons t{illeg} domus nominabant|tur|, \atrium illud/ {illeg} ibiq₃ tanquam in loco profano mercabantur \populus mercaturam exercebant/, et nomine sancti designabant sanctuarium interius quasi hoc exterius atrium sanctu non fuisset. Quæ omnia prævisa Deus per prophetam Ezekiel {sic} reprehendit \sic corrigit/. Descripto \{illeg}/ atrio utrimq₃ \sacerdotum et atrio magno/, dicit murum exterioris \atrij/ cubitos quingentos longum latumq₃ dividere inter sanctuarium et locum {vulgi} \profanum/ Ezek 42.20 et rursus: Ista est lex domus in summitate montis omnes fines ejus in circuitu sanctum sanctorum est Hæc est lex domus. cap 43.12. Porrò atrium fæminarum \in descriptione templi/ omittit, atq₃ duobus tantum atrijs descriptis interiore et exteriore collocat populum omnem in \atrio/ exteriore cap 44.19 & 46.20, 24 & < insertion from f 5v > In templi delineatione omittit atrium fæminarum, ac duobus tantum atrijs descriptis dicit exteriorem murum exterioris cubitos quingentos longum latumq₃ dividere inter {locum} sanctuarium et locum profanum Ezek 42.20 et rursus: Ista est lex domus in summitate montis; omnes fines ejus in circuitu sanctum sanctorum est. Hæc est lex domus cap 43.12. Dein sacerdotes in atrio interiore collocat et populum omnem in exteriore cap 44.19 & 46.20, 24 & Principem populumq₃ — < text from f 6r resumes > Principem populumq₃ non permittit ingredi per portam interiorem orientalem in marginem \orientalem/ atrij sacerdotum sed ad limen portæ \interioris {stantes} orientalis/ {illius} stantes adorare jubet cap 46.2, 3. Iudæosq₃ ob admissas in sanctuarium gentes sic reprehendit. Hæc dicit Dominus Deus, Sufficiant vobis omnia scelera vestra domus Israel, eò quòd induxistis filios alienos incircumcisos corde et incircumcisos carne ut sint in sanctuario meo et polluant domum meam {offer} intera dum offertis vos panem meum adipem et sanguinem & dissoli|v|istis pactum meum in omnibus abominationibus vestris. Et non servastis custodiam sanctuarij mei sed posuistis custodes custodiæ meæ in sanctuario meo vobismet{illeg} ipsis. Sic dicit Dominus Iehova: Omnis filius alienigenæ incircumcisus corde et incircumcisus carne non ingredietur sanctuarium meum ex omni filio alienigenæ qui in medio filiorum Israel. Hæc ^[1] Ezekiel annis quatuordecim post excidium templi primi. Hæc spectat etiam <7r> quod {Christus} cum Isaias \non de Gentibus idololatricis sed/ de Iudæis & Gentibus ad veram religionem convertendis \Proselytis futuris/ conjunctim agens, dixerat: Domus mea domus orationis vocabitur cunctis populis: Christus hæc verba applicuit ad atrium exterius, deq₃ ejus profanatione Iudæos \graviter/ reprehendit \quantum tempora tulerunt. Nam/, & gentiles Id idololatrica|o|s quorum preces abominatio sunt {tam tam} non expulit ne videretur authoritatem Regiu|s|m \Iudæorum/ intempestivè{m} contra Romanos exercere \Ibi / < insertion from f 6v > Ibi igitur exlusis {sic} Gentibus collocandus est populus omnis et in atrium interius neutiquam admittendus nisi ubi sacrificandi causa per portam austri vel aquilonis ingrediuntur \sacrificandi causa/; adeuntve cubicula Principum ubi audiant sermones docentium Ier. 36.10. < text from f 7r resumes > [ Deniq₃ |Quod| Solomon{illeg} atrium \{illud} et/ majus et magnificentius in usum Idololatrarum quam in usum populi proprij condid{illeg}|essit| ullave ratione in ædificio sacro cultui idololatrarum, {illeg} \filiorum/ perditionis, quorum preces Deus abominatur, quorum societas Iudæis interdicta fuit ( quorum etiam numerus in Iudæa per illa tempora contemnendus erat, con sului|e|ssit absurdè fingitur. Talibus proculdubio introitum in atrium {illeg} \in locum sanctum/ expugnatio Iudææ et dominatio gentilis patefecit proculdubio patefecit.]

<8r>

Dimensiones Portarum Ezek Atrij utriusq₃ Ezek 40 schemate illustrat{æ}

vers 5. Mensus est Angelus latitudinem muri \extimi/ AS calamo uno {illeg} 6 cubitorum et altitudine; ejus calamo uno.

v. 6. Dein liminis Portæ latitudinem BC calamo uno et alteram liminis latitudinem CT calamo uno.

v 7 Tunc æqualium trium \Ianitoribus destinatorum/ cubiculorum hinc et totidem inde longitudines DE, FG, HI & latitudines E{Z}|R| &c singulas calamo uno. {nec non} \&/ interstitia cubiculorum EF, GH singula cubitorum quinq₃, nec non limen Portæ KL cala{illeg}mo|i| uno|i|us:

v. 8 Et alteram ejusdem liminis latitudinem LV calamo|i| uno|i|us.

v. 9 Et vestibulum Portæ MN octo cubitorum, et frontem ejus OP duorum cubitorum.

v. 11 Et latitudinem liminis \exitimi {sic} OY/ {PY} decem cubitorum et latitudinem Portæ NX tridecim cubitorum. \Huc usq₃ Angelus ordine omnia mensuravit, jam retrogressus mensuravit/

v. 12 Ante Thalamos Et marginem|is| {illeg} \seu gradus/ ante thalamos seu gradus quo in ipsos {ascendebatur} latitudinem rs cubiti unius.

v 13 Et latitudinem Portæ a pariete cubiculi ad parietem cubiculi inclusivè, progrediendo secundum lineam quæ tendit ab ostio \Portæ {illeg} ac/ ad ostium \Rd/, nimiru latitudinem {illeg} aR {illeg} viginti quinq₃ cubitorum.

v 14, 16 \et/ Fecit {etiam} frontes ad interiora Portæ per spatium sexaginta cubitorum usq₃ ad frontem Atrij \OP/ ad qu{aa pergitur} in circuitu \per flexuras/ Portæ, {id est} \{illeg} {vertendo}/ {illeg} {in Atrio} per P ad Q. Spatium illud est BC {illeg} (6) + CD {illeg} (3) + {DE + FG + HI} \DI/ (28) + IK (3) + KL (6) + LM (3) + MN (8)+ NO (1 {illeg} = {illeg}|60| {illeg} Quibus adde frontem dimidij cubiti ante Portam {illeg}

v 15 Et a facie portæ \extimae/ introitus ad faciem portæ intimæ id est a B ad P, erant cubiti 50. Nimirum BC (6) + DI (28) + KL (6) + MN (8) + OP (2) |Quibus omnibus di{illeg}is intra porta dimensis ducitur Ezekiel in Atrium et jam primum videt cubiculos 30 undiq₃ in Pavimento {inferiori}|

^[2] v 17, 18. \Ad latera portæ erat/ Pavimentum inferius BH: in quo sunt \eo/ quinq₃ cubiculi. Et sic in reliquis ejusmodi \sex/ pavimentis, ita ut omnino cubiculi sint triginta. Et hi omnes columnis fulti sunt (cap 42.6) ut populus tempore pluviæ se illò recipiat.

v 19 \Et Angelus mensus est/ Duarum portarum orientalium Atrij utriusq₃ distantia minima BC centum cubitorum. Hic {dele} \{pro}/ et ad aquilonem, lege cum septuaginta {illeg}, Et duxit me ad Aquilone

v 20, 21, 22, {illeg}|23| Porta borealis F Atrij exterioris est {25} 50 cubitos longa 25 lata & in omnibus similis et æqualis portæ orientali A. Et portarum occidentalium utriusq₃ Atrij distantia minima FG \est/ centum cubitorum.

v 24, 25, 26, 27 Idem intelligendum est de porta {austa} Porta australis reliquis similis et æqualis, distatq₃ a{illeg}|b| \opposita/ porta Austali {sic} interioris Atrij cubitis centum. Et ad has tres portas Atrij exterioris ascenditur per septem gradus.

v 28 P & deinceps usq₃ ad v 37 Porta Australis, Orientalis, et Borealis interioris Atrij similes et æquales sunt portis exterioris Atrij, et ad has tres ascenditur per octo gradus |Vers 30 deest in Septuaginta et corrupta repetitio est ultimi periodi versus præcedentis, posito scilicet quinque pro viginti quinq₃.|

v 39, 40, 41, 42 In porta boreali et ante eam sunt octo tabulæ lapideæ in usum sacrificiorum, quales in Fig 2 descibuntur {sic}.

v 44, 45, 46. Ad latus \hujus/ portæ borealis erat Atrium RμmN, et in eo {Exd} Exedra φ Sacerdotibus templi{illeg} curantibus \custodiam habentibus/ destinata, et similis est exedra juxta portam australem Sacerdotibus Altaris custodiam habentibus. Hæ exedræ respiciunt Atrium interius.

47. Atrij interioris Iklo longitudo kI centum cubitorum, latitudo Il totide Ergo a|A|tria duo concentrica sunt.

48, 49 pr = 5 cub. pq = 6 cub. st = 11 cub. \(vel secundu sept. = 12 cubiti)/ sv = 20 cub. |Et| Per decem gradus ascenditur in Porticum Templi.

{illeg} Cap 41. v 1, 2. wx = 6. xσ = 10. ya = 20 yz = 40 cub.

v. 3, 4 bd = 2 cub bc = 6 cub \bc + cavitate parietis ostium capiente = 7/ eg = ef = 20 cub.

v 5, 6 Latitudo parietis Templi \{usq₃} ad fundum primi cubiculi/ (6 cub) una cum \ulteriore/ latitudine cubiculi adjuncti (4 cub)efficit latitudinem aB = 10 cub. Erant autem ejusmodi cubiculi \seu gazophylacia/ 30 circa Templu in fundo et tres eorum ordines sursum. id est in totu \gazophylacia/ 90 (vide Ioseph l8 Antiq. c 3) et superiora <9r> gazophylatia {illeg} latiora erant inferioribus cedente pariete Templi \in tribus humeris unius cubiti undiq₃/ (Vide 1 Reg. 6.5, 6) {et de} \ita u{t}/ inferne \{quoque}/ {gazophilacia} \{in portico}/ ascendebatur ad superiores \{porticus.} {illeg}/ {illeg} per {gradus} cochleas in \excavato/ pariete templi (Vide 1 Reg. 6.8) \primu cubiculum sit {illeg} 5 cub. latum (1 Reg. 6) secundu sex, tertium septem./

v. 8 Et \per totam domus altitudinem/ fundamenta gazophylaciorum erant sex cubitos longa ita ut tota longitudo \omniu triginta/ gazophylaciorum triginta in circuitu esset 180 cubitorum, congruenter ambitui templi.

v 9 Era{illeg}|n|t etiam \prioribus similia et æqualia/ alia \lateralia/ gazophylacia \βζ/ ad {extra} \exterius/ in circuitu {illeg} templi muro δζ {illeg} quinq₃ cubitos lato {adjacentia}. {illeg}q₃ in loco relicto ad interiorem muri partem. Tanta cub{illeg} erat muri latitudo ut cochleas contineret per quas ascenderetur ad gazophylacia {illeg}{iora}. Nam tres ordin{illeg} \adjacentia. Et spatium relictum erat inter lateral{e}s cell{illeg}|as| {illeg} Templi/

v 10 Et secundum lineam quæ ducitur inter cubiculos intervallum \latitudo/ undiq₃ erat viginti cubitorum, id est structuræ totius a pariete templi dimensa latitudo ωh. Mensuram hanc Ezekiel subobscurè exprimit, sed {illeg} simili prorsus locutione qua prius usus est cap 40 {illeg} 40.13.

v 11 Et ostia gazophylaciorum erant versus locum relictum hm, {utrabiq₃ a} hinc inde se mutuò respicientia. Vnum ostium versus austrum, alterum versus Aquilonem. Et spatium relictum hmnto erat undiq₃ quinq₃ cubitos latum.

v 12. e|E|t ædifici|j|um βhkl. quod erat ante locum {relictum} \separatum/ {illeg} βγ, {terminus occidentalis} {illeg}{lk} latitudo {lk} ad occidentalem {terminum} \limitem/, nimirum \latitudo/ lk erat septuaginta cubitoru et ædificij {murus erat} murus δζl erat quinq₃ cubitos crassus undiq₃, et longitudo ejus hk cubitorum {illeg} noneginta, congruenter latitudini templi & longitudini Templi et ædificiorum, hinc inde. Nam latitudo Templi (20) + 2ab (20) + 2βh (30) = 70. Et longitudo interna 62 + {p}arie{te} et ædificio ad occidem {sic} (25) + pariete ad orientem tribus humeris cubitalibus diminuto (3) = 90. Deme{ndi}^{[Editorial Note 2]} sunt enim humeri illi, ne ædificium superius producatur ultra templum. Tres illi humerorum cub|iti \{illeg}/ respondent muro \3 cub: crasso/ Atriu interius et locu separatum dirimente|

v.13 Sic mensurata est Domus centum cubitorum longitudine: quam sic computo. pr una cum ornamento in facie portæ est 6 ^cub. nam tanta est parietis crassities undi{q₃} Adde sv (20) + wx (6) + yz (40) + ze (2) + ef (20) + fx (6) et summa erit 100 cubiti. Præterea locum separatum kψ et ædificium cum parietibus ejus kh 100 cubitorum.

v 14 Et latitudinem faciei domus c|t|ω & loci separati orientem versus c|t|p + ωq id est totam Atrij latitudinem pq 100 cub.

v. 15, 16 Et longitudinem ædificij contra faciem loci separati ad dor{s}um domus lk et {ambulacra} \spatia/ utrinq₃ ls + kr id est totam \Atrij/ latitudinem, {illeg} sr 100 cub. {Quæ in hoc} {conate} \Templum intus/ {illeg}de templo et {pariete} referenda sunt ad {illeg} |et vestibula Atrij, limina & fenestræ et ambulacra inter cellas undiq₃ in triplici serie contra cujusq₃ limen {illeg} strata erant ligno undiq₃. &c.|

<10r>

cap 42.1. {Vnde} Speculatis ac dimensis quæ in Atrio duplici interiore erant, eduxit me angelus per transitus portæ borealis μG in Atrium exterius Rλ, et eduxit me usq₃ ad exedram λ quæ erat e regione loci separati h{illeg}|q|mk et e regione ædificij {illeg} ωhkγ boream versus. ^2. {illeg}|Ante|faciem ejus longitudo \λω/ erat centum cubitorum, ostio boream spectante, et latitudo yz \erat/ cubitorum quinquaginta. Ita \in/ Hebr.

3. E regione ædificij ωk viginti cubitoru \ωhkγ/ {illeg} quæ {illeg} era{illeg}|n|t in atrio interiore et e regione pavimenti quod erat in Atrio exteriore erat porticus \{λω}πξ/ contra porticum \λω/ in triplici serie. Ita Hebr. Latinus pessimè vertit porticus juncta porticui {illeg} triplici.

4 Et ante exedras deambulatio \λν/ decem cubitorum latitudinis: iter (seu longitudo cujus latitudo λπ decem cubitorum erat, iter \seu longitudo/ λω centum cubitorum. Et {ostia} exedrarum \illarum/ quæ per totam hanc longitudinem disponebantur ostia {illeg} spectabant Aquilonem.

5 Et exedræ{m} superiorum angustiores latitudo minor erat exedræ superiores minus latæ erant angustiores erant secundum latitudinem: {Hæc} eo \{illeg}/ quod porticus \sursum apertæ/ seu ambulacra{illeg} {desum} {illeg}{medeban} {illeg}{ebant ea}. \(ad latera superiorum exedrarum facta)/ auferebant \[Hebr. exedebant]/ de ijs, de infimis inquam, {&} de medijs.

6 Namq₃ triplici ordine constructa erant et non habebant columnas sicut colunæ {illeg} cubiculorum \illorum/ triginta in Atrio exteriore. Quapropter ob ambulacora \duo/ lateralia \{des}{illeg}{p} sursum/ aperta quæ da|e|b media et da|e| suprema exedrarum serie undiq₃ desumebantur, necesse erat supremam exedrarum seriem curtari et arctiore fieri quàm infima & media facto progressu a fundo. sursum

7 Et muri{s} ad {contra} \{Z}|S|T/ qui erat {ad} extrinsecus contra exedras, {versus} in Atri via Atrij exterioris, ante faciem exedrarum, erat \longitudo erat/ quinquaginta cubitorum {longes}

8 Nam \Eo quòd/ longitudo exedrarum Ζρ{illeg}|ξ|π quæ erant juxta Atrium exterius erat {illeg} quinquaginta cubitorum et הנח {hic} \{ecce}/ \ecce/ ante faciem Templi \conjunctim/ erant cubiti centum {ZT} pergendo \scilicet/ per {muri} et exedrarum conjunctim longitudinem {ZT} ZT.

9 Et de loco harum {cubiculum} exedrarum erat introitus \λπ/ ab Oriente ingredientium in eas de Atrio exteriore,

10 in crassitiæ muri Atrij in via {illeg}versus orientali \orientem versus. Et austrum versus/ {illeg} [ad Notum] e regione loci separati et e regione ædificij exedræ erant.

11. |12.| Per omne|i|a similes exedris ad boream.

{12} 13, 14 Et dixit mihi Exedræ boreales et australes e regione loci separati sanctæ sunt sanctæ in quibus vescuntur sacerdotes & \completo ministerio/ vestes deponent antequam exeunt {ad} \in/ atrium exterius ad populum.

15 |&c| Vbi \Angelus/ mensus est domum intrinsecus eduxit \me/ per portam orientalem Atrij exterioris A et ambitus{illeg} \muri/ exteriores \latera quatuor/ mensuravit, singula \ut/ MV quingentorum cubitorum. Hoc muro disterminabatur locus sanctuarium a loco profano.

Cap 46.19, &c \Postea {eduxi ostensa} quam videram gloriam domini eduxit me in/ Locum N ubi sacerdotes sacrificia coquunt, et in W, X, Y, Z atria quatuor in angulis atrij extimi ubi coquuntur sacrificia populi. Hæc Atriola Ezekiel non prius viderat adeoq₃ a cubiculo|i|s quinq₃ \& quinq₃/ in pavimento inferiore hinc inde \in angulo P/ concurrentibus occultabantur, ne fumus in Atrijs duobus videretur |etiam hic concipienda sunt prioribus omnino similes in ambulatorium \{inter{illeg}ctus}/ {illeg} {intro}biq₃ uniforme sit|. Igitur cubiculi illi {illeg} una cu porticibus occupabant totam pavimenti inferioris latitudinem. Sed totam ejus longitudinem usq₃ ad portas non occupabant eo quod Angelus ibi {illeg} latitudinem muri \externi/ dimensus est, et præterea portæ arcubus lateralibus perviæ sunt. Vt igitur longituditudo {sic}. Quodnam autem sit intervallum {illeg} cubiculorum ex utraq₃ parte portæ cujusq₃ no dicitur. Relinquitur id ex optimâ ædificiorum symmetria determinandum. Et quantum sentio symmetria optima erit si intervallum illud respondeat latitudini atrij inferioris, id est si sit centum cubitorum. {illeg} Sit igitur intervallu illud ηκ centum cubitorum Pη 150 cub. Ho regio cubiculorum Po regio porticuu triplicis {illeg} \ternarum/ ante triplicem seriem cubiculorum.

Ezek 40.14. Et jam Angelus redeundo fecit {illeg} frontes (sedilibus forsan interjectis) ad interiora Portæ per spatium sexaginta cubitorum usq₃ ad Atrij frontem OP in circuitu Portæ, id est pergendo non secundum rectam sed per ambitus et flexuras Portæ intrinsecus quas jam \ante/ dimens{us} fuerat. Id est in circuitu CD (3) + DE {illeg} + ER {illeg} + {illeg}|d|F + FG + Ge + fH + HI (42) + + IK (2) + KL (6) + {sic} IK + LM (7) + MN (8) + NO (1) = 62: e quibus aufer latitudinem trium ostiorum (2) et restabunt 60 cubiti. BC, KL et OP relicta sunt plane ut Architecturæ ratio postulat.

Ezek 42.4. viæ|a| cubit{illeg}|i| unius in Hebr. a|A|t septuaginta legunt \vertunt/ via cubitorum centum. Via hîc vel iter ponitur pro Legebant ergo {illeg} מאח \centum/ ubi jam {illeg} legitur {illeg} unum. Et rectè אחת una{illeg}. Et rectè. Nam Angelus hic mensurat Ambultionis {sic} latitudinem cubitorum decem et viam \ejus/ seu iter id est longitudinem \viæ ejus/ cubitorum centum. Ponit enim ררך {illeg} iter {pro} Ambulacri pro longitudine ejus.

<11r>

Ezek 40. v 14, 16. Et jam \Angelus/ redeundo fecit frontes ad interiora portæ per spatium sexaginta cubitorum usq₃ ad Atrij frontem OP in circuitu portæ dimensum, id est pergendo non secundum lineam rectam sed per \ambitus et/ flexuras {ejus} \portæ/ BCDIKLMNO. Ex utiq₃ BC (6) + CD (3) {C}D|I| (28) + DI|K| (3) + {I}K|L| (6) + {K}L|M| (3) + {L}M|N| (8) + NO (1) = 60.

Ib. vers 44 \Heb et/ Versio latina valde corruptæ sunt. Ezekiel jam ducitur in Atrium interius & ubi ducitur de loco in locum solet id exprimere. Lege ergo cum septuaginta Et eduxit me in Atrium interius et ecce, duæ Exedræ in Atrio interiore una {illeg} \(φ) a tergo (vel ad latum) {illeg}/ /{a tergo}\ januæ borealis respiciens ad austrum, altera {illeg} \{ad latus}/ \a tergo/ januæ australis respiciens ad boream. Vt Ezekiel ubi primum venit in Atrium exterius expressit cubicula in eo conspecta, sic etiam facit in hoc Atrio interiore. {Esdr} Exedra prior φ sacerdotibus destinatur qui excubant in custodiam posterior sacerdotibus qui excubant in ministerium Altaris. Quæ de cantoribus et janua orientali in hæ|e|bræo jam leguntur non occurrunt in septuaginta {illeg} et sensum valde perturbant. Certè Levitæ in atrio sacerdotum cubiculos non habent: multo minus in loco nobiliore quàm sacerdotibus conceditur.

Ezek 41.6. Et gazophilacia lateralia, laterale contra \supra/ laterale, erant triginta ter dupliciter. Ita Septuaginta optimè. Id est erant triginta ter juxta templum et alia triginta ter ex adverso, laterale contra laterale: nempe triginta infima, triginta media et triginta suprema. In Hebæo sic est. Et lateralia, laterale contra \supr {sic}/ laterale [{erant}] \erant/ tria, & triginta {illeg} פעמים (sic enim vox punctanda est) duabus vicibus. id est \lateralia/ laterale contra laterale \secundum altitudinem/ tria erant a fundo sursum, ac in circuitu \secundum longitudinem/ triginta \idq₃/ duabus vicibus, hinc triginta et illinc triginta {illeg} congruenter versioni septuaginta. |Vide Ezek 41.16 et 1 Reg. 6.6 de tribus ordinibus et Ioseph. Antiq. l 8. c 3 de 30.|

vers 8 Et vidi secundum \ad {illeg} ad {illeg} {unitatem}/ altitudine{illeg}|m| domum|s| undiq₃ \{illeg}/ \(i.e. per \ejus/ tres ordines cellarum)/ fundamenta cellarum \cellarum/ lateralium ad menssuram {sic} calami minus sex cubitorum. Septuaginta pro fundamenti|o| habent διάσημα intervallum cellarum. |{illeg} Quia cellæ superiores, latiores erant sed non longiores quam inferiores ideo ponitur hic mensura longitudinum {ad} {illeg} per totam domus altitudinem.| Sed in hebræo fundamentum est.

v 9. {illeg} Latine sic et erat interior domus in lateribus domus. Sed illa domus interior {illeg} \non legitur/ in Hebr. nec in sept. legit{ur} Ibi legitur {illeg} Et septuaginta legunt Et {locus} \spatium/ relictu{s}|m| erat inter lateralia domûs. Id est via in medio lateralium hinc inde. Qui sensus optimus est. In Hebræo etiam sic et spatium relictum \erat/ {locus} lateralium {illeg}

v 10. Et inter &c Heb פו {illeg} inter Sept αναμ{εσης} per medium

Illud spatium relictum \et latinus \pessime/ vertit interior domus/ in Hebræo dicitur מנח בית. {quæ} \Sed מנח/ significat locum \non interi{illeg}|us|/ liberum et vacuum, locum \{illeg} locum/ ædificijs non occupatum, {aream} \aream interjecta/; et mox versu 11 exponitur de area quam domus \ostia/ cellarum hinc inde respiciebant quæq₃ {lata} \dicitur/ cubitos quinq₃ lata {illeg} \undiq₃/ {illeg} in circu{illeg}itu domus undiq₃ {Præterea} \Et/ quod \proximè/ in Hebræo jam {illeg} \legitur/ בית \domus/ septuaginta vertebat|n|t ἀναμέσον adeoq₃ legebant בין. {Quem} Lege ergo בין cum septuaginta et sensus perspicuus erit. Et sic {e{illeg}} Sic enim {Hebræo} {illeg} vertetur Et quod {illeg} verbatim. Et quod vacuum \[erat]/ inter \{cella}/ lateralia \quæ quæ juxta/ ad domum. Id est \{platea{illeg} vacabat}/ { quæ ille} ædificijs erat inter cellas laterales {illeg} quæ {illeg}erant juxta domum inter Id est platea vacans \Quod restabat de/ ædificijs erat \platea/ inter cellas laterales a parte domum versu \quæ \sitae/ erant ad partes/ pari\e/tis versu domum versus {illeg} Vel ut septuaginta \breviter/ vertunt: Spatium relictum erat inter lateralia domûs.

v. 10. Et inter exedras \({illeg} \cellas/ laterales)/ latitudo cubitorum viginti circa domum undiq₃ id est \inter has cellas et exedras sacerdotum/ ad austram et Aquilonem nam ad occidentem exedræ nullaæ erant Per exedras hic non intelligit exedras sacerdotum (nam illae nec circa domu undiq₃ sitæ erant, neq₃ hactenus \speculatæ {illeg}|ne|dum/ nominatæ) fuerant) neq₃ intelligit l{illeg}|a|titudinem sed cellas laterales. Et mensura hæc non est latitudo areæ interjectæ (illa erat cubitorum tantum quinq₃ v 12) sed latitudo {illeg} totius ædificij extra templum cellarum inclusivæ, {illeg} latitudo spatij totius extra templum quam \{ædificii}/ cellæ occupabant. Vnde p{illeg}|o|stea exedras sacerdotum describens dicit eas \{hinc inde}/ esse \hinc/ e regione viginti quæ ad \in/ Atri{um}|o| inter{illeg}|iore| \& inde e regione pavimenti quod in atrio exteriore/ id est e regione ædificij cubitorum viginti {sed} {illeg} Non dicit e regione pavimenti quod in Atrio interiore sed e regione viginti, designans non plateam inter cellas sed totam cellarum structuram neq₃ ad viginti cubitos latam, quasi dixisset, e regione cellaru Vbi igitur dicit Inter exedras latitudinem esse cubitorum viginti intellige illud inter inclusivè, perinde ut Portæ latitudi|o|nem in Cap. 40.\13/ a tecto ad tectum in parite cubiculi ad parietem cubiculi mensurav|t|it dicitur. Designat enim בין non intervalli terminos sed sed {sic} situm mensura et a Septuaginta apte redditur ἀναμέσον. Per medium exedrarum, transversim, vel secundum linea quæ tendit inter {illeg} \exedras/ mensuravit cubitos viginti.

v 15. אחיקים h|H|ic dicutur Ambulacra{illeg} krqh \& tp/ & postea אחיקים dicuntur etiam \ambulacra tria/ |seu porticus| \undiq₃ inter tres ordines/ cellas|r|u laterales|ium| vers 16 ut et \ambulacra ad latera/ exedræ sacerdotaliu cap. 42.3, 5 et quantum sentio generaliter significat spatium quodvis quod parietibus continetur \{indifferenter} porticu vel ambulacru sive tectum sive desuper apertum./

Cap 42.3 Latinus \quem Villalpandus sequitur/ {hi} vertit porticus juncta porticui triplici. Hebræus habet porticus contra porticus in triplo. sed hic per septuaginta \congruenter/ αντιπρόσωποι στοὰὶ τρισσαί.

v 10 Suspicor הקדים {Oriens} \דדך Ad Oriente/ pro הדדום {illeg} דדך ad Austum {sic} vitio librarij scri{tum esse. Nam Septuaginta hic}^{[Editorial Note 3]} Austrum habent &

Commentarium

a. Dimensiones altaris Ezekiel hic expressit. In sinu ejus erat cubitus ab, et cubitus in latitudine bd et terminus ejus {illeg}tco ad labium ejus ejus {e}|i|n circuitu palmus unus. Et hic erat erectus altaris [terminus. Vsus ejus ut in fusus sacrificiorum sanguis {illeg} contineretur donec per exilia duo foramina descenderet in profundum ut explicant Talmudici] Et de sinu terræ usq₃ ad crepidinem inferiorem duo cubiti de et latitudo cubiti unius ef. Et a crepidine minore usq₃ ad crepidinem majorem quatuor cubiti fg & latitudo unius cubiti unius gh. Ipse autem ^α[3] mons summus quatuor cubitoru hk & a ^β[4] rictu magno \cavitate focaria/ lq usq₃ sursum cornua quatuor & rictus \cavitas/ lq duodecim cubiti longitudinis in duodecim cubitos latitudinis quadratus in quatuor quadrantibus ejus. et [rictus illius \cavitatis/] crepido klqr quatuordecim cubiti longitudinis in quatuordecim cubitos latitudinis in quatuor quadrantibus ejus. Et coron{illeg}|a| n \{vel} {illeg} vel o/ in circuitu ejus dimidij cubiti et sinus ejus lm unius cubiti per circuitum. Hactenus Ezekiel. u|V|nde colligitur longitudinem et latitudinem altaris in fundo az esse viginti cubitorum et altitudinem ym decem cubitorum ut in Templo Solomonis. De rictu lmpq aufer ambulacrum sacerdotum per circuitum, cujus latitudinem mn Talmudici tradunt fuisse cubiti unius et manebit locus focarius no decem cubitos longus et latus totidem, id est longitudine et latitudine duplus ejus quem Moses construxerat. Namq₃ totum altare Mosaicum erat locus focarius intra ambulacrum sacerdotum constitutus adeoq₃ spatio interiori no{illeg} respondebat. Iudæi sub Templo secundo {illeg} intelligentes expressionem mathematicam \usq₃ ad tempora Alexandri magni et ultra altare viginti/ cubitos longum et viginti latum \altum verò decem cubitos/ construebant, ut illorum temporum <13v> scriptor ^[5] Hecatæus retulit: poste{illeg}|a| verò non intelligentes expressionem mathematicam <14r> ducendi longitudinem in latitudinem, perperam interpretati sunt verba Ezekielis, quasi longitudo et latitudo duodecim cubitorum, mensuranda esset a centro altaris atq₃ ita justis dimensionibus addentes duodecim cubitos construxerunt altare 32 cubitos longum et latum in fundo. Aufer spurios illos 12 cubitos et eorum altare satis quadrabit cum descriptione nostra. Porrò ipsos verba Ezekielis perperam interpretatos esse constat ex cap 48.20 ubi viginti quinq₃ millia in viginti quinq₃ millia ducuntur ad designandum quadratum cujus singula latera non sunt quinquaginta millia ut oporteret secundum expositionem Iudæorum sed tantum viginti quinque millia. Ezek 45.3, 5, 6 & 48.9, 13, 15. Sic et sanctuarium quod longum et latum est cubitos quingentos dicitur quingenti in quingentos Ezek 4{illeg}|5|.{illeg}|2| Suspicor etiam Iudæos in altaris infimo sinu errasse. Nam descriptio Ezekielis optimè se habere potest secundum figuram hic appositam, ubi xobd planum terræ significat.

b. Templum Solomonis una cum atrijs suis nullibi pl{illeg} descriptum {illeg} in sacris literis |satis descriptum habetur| præterquam in visionibus Ezekielis, quas tamen nemo hactenus recte intellexit \ quarum expositio perdifficilis est recte interpretatus est/: Verum templo illo destructo manserunt sepulta fundamentoru vestigia usq₃ dum templum secundum resurgeret \ædificaretur/, & ijsdem fundamentis extructa ædificia se mutuò illustrare sperandum est. Videamus igitur quid lucis afferat visionibus Ezekielis contemplatio templi secundi.

Ædificabatur {illeg} \templum utrumq₃/ in montis Sion jugo quodam dicto Moria. Et initio quidem \ut author est Iosephus/^[6] vix templo \{primi}/ atq₃ areæ sufficiebat jacens in summo planities, quòd undiq₃ præceps erat et declivis. Co{illeg}|ll|em verò ad orientem, \&/ austrum et \{illeg}/ occidentem immenso cingentes muro et cavitatem implentes inter murum et collem rupemq₃ d versus aquilonem defodientes tantum olim assumpserant spatij|um| quantum sanctuarij totij|ius| quadratus ambitus incluserat. Atq₃ Regium illud Solomonis opus Iosephus qui locum viderat describit aliquoties, affirmans murum hunc ubiq₃ ^α[7] trecentos circiter cubitos \[{illeg} hic et in sequentibus \cubitos vel {illeg} vel {illeg}/ {Romanos vel} {illeg} {proximos}/ < insertion from f 13v > [intelligit hic et in sequentibus cubitos romanos vel potius quadripalmares Romanis proximos < text from f 14r resumes > et in orientali quidem latere ^β[8] quadringentos cubitos <15r> altum \/ < insertion from f 14v > Intelligit autem hic et in sequentibus cubitos Romanos vel potiùs quadripalmares Romanis proximos ut posthac monstrabitur. < text from f 15r resumes > ^γ[9] Atq₃ huic muro, \{inquiunt T}almudici,/^{[Editorial Note 4]} ab interiori parte scamna undiq₃ adhærebant, quibus sedere populus posset, imbrice superius pluvias atq₃ solis vim arcendi causa ædificato. [Misn. de Sanhedrin cap. 11] \Scamna vero / < insertion from f 14v > Scamna verò cingebant deambulatorium quinquaginta cubitos latum in circuitu Templi, ^δ[10] Interius dein, pergit Iosephus, ipsum verticem ambit .... < text from f 15r resumes > ^{δ [11]} Interius dein, \pergit Iosephus,/ ipsum verticem ambit alius murus lapideus, cujus orientale latus quàm longum est duplicem habet porticum spectantem januam templi siti e regione in meditullio. Eam porticum priores reges [{Asæmonæorum} scilicet] extruxerant. Circum templum [in hoc circui porticum {circuitu} \ambitu/] affixa erant [eorundem regum] spolia barbarica, quæ omnia Herodes denuò dedicavit additis etiam recentibus {Arabieis}. Ita Iosephus qui et arcem Antonia {&} Hunc autem ambitum & quicquid interius est ^η[12] Philo \qui etiam locum viderat/ sic breviter describit. Templi extimus ambitus longe lateq₃ pateus munitur quatuor elegantissimæ structuræ porticibus quarum singulæ duplici constant ordine, materie marmoribus artificumq₃ ingenioso labore architectorumq₃ cura ornatissimæ: sed ^ζ[13] interiores {illeg} ambitus submissiores sunt et in apparatu plus austeritatis præ se ferunt. In medio Templum ipsum nullis verbis enarrabile, quantum licet ex his quæ foris spectantur conjecturam facere. Nam intima nemini videre fas est præterquam soli Sacerdotum principi et id ei quoq₃ uno die duntaxat anniversario permittitur. Cum Philone consentit Iosephus affirmans porticus omnes {illeg} illius exterioris ambitus tam in ^η[14] templo Solomonis quam in ^θ[15] templo secundo duplices fuisse; præterquam quod Herodes in latere au{illeg}strali loco duplicis ædificarat triplicem. In ejus, ^κ[16] inquit, porticibus stabant paribus intervallis quatuor columnarum ordines quorum quartus [qui extimus erat] inter textum habebat \lapideum/ parietem. Crassitudo autem cujusq₃ columnæ quantum possent tres homines consertis inter se {brachijs} complecti brachijs: longitudo viginti septem pedum, subjecta spira duplici. Numerus universorum fuit centum et sexaginta duo capitellis sculptis opere Corinthio pulchris usq₃ ad miraculum. [Duas {can{illeg}pe} in fronte portæ fuisse. Reliquæ quadrifariam divisæ efficient {10} in singulis <16r> ordinibus ita ut inter portam \inquiunt/ et angulos atrij steterint viginti illinc. Nam porta, authore Iosepho, ab utroq₃ angulo asqualiter distabat.] His quaternis [columnarum] ordinibus, pergit Iosephus, fiunt per [tria] intervalla ternæ porticus ita ut in utroq₃ latere duæ pariles triginta pedum latitudinis, plus quinquaginta altitudinis, stadij \[{Hoc} {illeg} calamorum septu{illeg}|a|ginta]/ longitudine claudant inter se mediam, cujus latitudo sesquialtera altitudo vero duplicata, tanto superabat utramq₃. Earum lacunaria lignea sculpturata figuris varijs. Mediæ verò convexitas altius surgebat excitato super epistylia pariete lapideo politissimo columnis insertis diss|t|incto, mirabili artificio commissuris oculos fallentibus. Ita Iosephus. Aufer jam porticum mediam et in reliquis duabus habebis factis contiguis habebis descriptionem porticuum duplicium per circuitum atrij. Namq₃ ideo Herodes singularem suam magnificentiam ostendit in media porticu quod porticus anterior quæ in atrio positi{illeg}|s| conspicua erat deberet esse cæteris per circuitum porticibus \{ad} {illeg} manere/ conformis. Duplicis autem porticus latitudinem internam Iosephus ^λ[17] alibi ponit triginta cubitorum \[{illeg}]/ id est viginti cubitorum sacrorum. {Est} Supra porticus constructas fuisse ex{illeg}|h|edras \concipiendum est/ quoniam ita factu fuit in atrio interiore (ut mox videbimus) cujus tamen ædificia referente Philone, submissiora erat|n|t. In medio autem cujusq₃ lateris porta locanda est \singulis lateri atrij lateribus singulæ erant portæ/ præterquam in latere occidentali ubi Iosephus {illeg} \{recenset} collocat/ portas quatuor. \Numerum septenarium affectabant Iudæi./ Anguli vero diversæ erant structuræ a {reliquis} porticibus, et portis, ni fallor, respondebant in medio positis. Nam ^μ[18] Iosephus de porticibus duabus boreali et occidentali verba faciens subjungit ὡν ἡ συνάπτουσα γωνία της Κηδρωνος φάραγγοσ ὑπερεδόμητο, quarum angulus utramq₃ conjungens ædificabatur supra vallem Cedron, unde profunda erat et horribilis ejus altitudo. Intelligit ergo Iosephus per angulos atrij non nudos porticuum <17r> concursus sed ædificia quædam in concursibus. Et hinc est quod ubi Romani sub Tito Imperatore incenderant porticum borealem et ignis ad usq₃ hunc angulum progressus fuerat incendium cessavit & porticum borealem orientalem minimè corripuit, ut {ibi} ibidem narrat Iosephus. Scilicet anguli illi erant atriola quatuor (Ezek 46.22) quæ cavitate et parietibus altis ignem facile sisterent. Vnde et ^ν[19] castri ab Asamonæis Regibus conditi & ab Herode magnificentiùs ædificati dictiq₃ Antónia, angulus unus stabat in angulo atrij \urbem versus/ ita ut qua cum porticibus {ejus} boreali & occidentali jungebatur haberet in utramq₃ patentes descensus; &super nè t{illeg} Reliquarum porticum orientalis ea erat \Ad orientem stabat porticus/ quæ dicebatur Solomonis Ioan 10.23. Vnde ^ξ[20] Iosephus hanc solam a Solomone conditam fuisse putabat. Et quoniam hæc ante Templum sita erat ^π[21] ubi \Iudæi/ maximè adorabant, ideo frequentabatur a primis Christianis Deum colentibus Act 5.12. ^ρ[22] Cæteras porticus Herodes et posteri ejus de novo ædificabant. ^ρ[23] Mansit hujus ædificium vetus usq₃ ad excidium templi, adeoq₃ cæteris quas reges Asamonæi \Simeon Iustus/ condiderant præstantior, tunc \temporis/ nomen Solomonis merita est. Vtrum verò Asamonæi tantum opus \ab ipsis excitarunt/ fundamentis {illeg}xeruent {illeg} \pe{illeg}tus/ excitarunt \pe{illeg}uas/ an quasdam \operum/ Solomonis reliquias \solum/ repararunt \{illeg}/ vix dixerim. {illeg} Eos saltem in ædificijs Templi multùm desudasse testis {illeg}|est| tum arx Antonia ab ijs {illeg} condita \& ædificijs templi intertexta/ tam arx ^σ[24] Herodes oratio commemorantis instauratum templum impendijs ingentibus, quale opus, ait, per 125 annos nemo Asamonæorum regum ad honorem Dei valuisset perficere. {illeg} \{illeg}/ _τ^[25] Regia dicebatur augustissima illa \Herodis/ porticus australis, portaq₃ ejus ab ornatu summo nomen pulchræ obtinuit. {illeg} Nam porta pulchra illa erat per quam populus ingrediebatur in Templum Act. 3.2 Ingrediebantur autem omnes per portam australem et egrediebantur per borealem, demptis ijs quibus aliquid lævi acciderat, quiq₃ obviam euntes ingreg|d|iebantur per portam borealem et exibant per australem,uti scribunt Talmudici. Has {omnes} porticus cum atrio incluso Iosephus vocat atrio \habet pro fano/ ἱηρον πρωτον sacrarium \vel sacrario/ primu|o|m. Totum autem, pergit \ait/,^[26] <18r> sub dio spatium variabatur, omnium quidem generum lapidibus stra\{illeg}/tum: qua verò ad secundum ca{illeg}erium \fanu{illeg}|m|/ ibatur cancellis septum saxeis ad tres cubitos \{illeg} {[Romanos]}/ |duos sacros| altis nimiumq₃ grato opere factis: ubi æquis dispositæ intervallis columnæ stabant legem castimoniæ præmonentes aliæ græcis aliæ latinis literis in locum sanctum transire alienigenas non debere. \[Nam gentes eousq₃ {ingressæ} sunt unde et atrium illud nominabatur atrium gentium]/ Hoc ^υ[27] septum tam austrino latere quam septentrionali latere patebat{illeg} ternis æquidistantibus januis, ab oriente verò una magna per quam intrarent casti cum uxoribus [Nam per {alias ternas} januas |et {illeg} et spatium exterius illas {illeg} {dicebatur} atrium gentium| ternas intrabant sacerdotes]. [Accedebant autem \enim autem/ gentes etiam usq₃ ad septum illud] ^[28]ubi æquis dispositæ intervallis columnæ stabant legem castimoniæ præmonentes aliæ græcis aliæ latinis literis in locum sanctum transire alienigenas non debere. Sanctum enim vocabatur alterum fa{illeg}|n|{illeg}um et quatuordecim gradibus \[intra septem post planum decem cubitorum]/ \[intra septem post planum decem cubitorum constitutis]/ ascendebatur a primo, quadratumq₃ sursum erat [ante Templum] et proprio muro circundatum, cujus exterior celsitudo quamvis 40 cubitis [supra \{illeg}/ planum atrij magni] surgeret tamen gradibus {tegebatur} [per totam longitudinem versus austrum \orientem/ et boream] tegebatur, interior autem viginti quinq₃ cubitorum \[{illeg}]/ erat. Nam in loco ob gradus [illas 14 & alios quinq₃ sextumq₃ in porticus ducentem] altiore constituta non tota interiùs cernebatur, colle obtecta Post quatuordecim autem gradus spatium erat usq₃ ad murum decem cubitis \[{illeg}{issimus}]/ planum. Hinc rursum \[in spatio intermurali decem cubitos \{illeg}/ lata]/ alij quinq₃ gradus ad [mu{illeg} illi{illeg} [extra murum] ad [{cujus}] portas ducebant, quæ quidem a septentrione et meridie erant octo, quaternæ utrinq₃ videlicet [quarum terno|a|as occ|r|ridentaliores ternis in septo cancellato januis utrobiq₃ respon|dere concipe]| dere {illeg} ducebant inde in atrium Sacerdotum, quartæ utrobiq₃ \ducebant/ in atrium novum quod Zerubbabel loco exterio {illeg} atrij magni in {usum} populi \ad loci sancti latus orientale/ construxerat. His nullæ respondebant in septo illo januæ quia populus per septi januam orientalem ingredieba{illeg}\n/tur, deflectentes {illeg} inde ad lateras.] Duæ autem [{illeg}] erant ex Oriente necessariò Nam cum proprius ad hanc plagam locus mulieribus ad cultu <19r> destinatus muro discernebatur [atrium novum in {minora} duo dirimente |sacrarium \locum {illeg}/ in \atrium/ superius & inferius dirimente illud virorum hoc fæminarum dirimente].|: præter portam primam sitam \interi{illeg}/ in latere orientali loci illius sancti qui sursus quadratas erat] |atrij mulierum] e regione {juxta} \januæ/ orientalis septi {cancellati} su{illeg}|{pra}| gradus duodecim {a} septo {illeg}] in atrium fæminarum ducentes]| secunda quoq₃ porta opus erat. Inventa est ea [{illeg} medio muri illius] e regione primæ quæ [quæ sita erat [interiùs inter illam \&/ templum.] Et ex alij{illeg}|s| plagis una erat [uti diximus] meridiana porta et una septentrionalis [in locum virorum rectà ducentes] quibus [etiam] \quibus [in orientale spatium intermurale et inde]/ \[{ad} {illeg} in sacrarium \atrium/ superius et inde per portam illam secundam orientalem]/ ad mulieres introibatur [deflectendo ad latera] Per alias enim portas transire ad mulieres non licebat [{porta} nulla ad orientem in muro externo loci{illeg} mulierum constituta.] |quippe quæ du{illeg}|ce|bant in atrium loca sacerdotum quo nefas erat populum ingredi]| Sed nec per portam suam [{unicam}] \interiorem/ transgredi licebat murum [{illeg} {prædictum} ipsas et viros] \[illum]/ disterminantem. {Patebat} [Nam neq₃ per portam illa ingressæ sunt sed per vestibula in lateribus duarum portarum in atrium virorum ducentium] \orientalem primam]/ Patebat quidem \{quidem} \{enim}// locus ille pariter indigenis & hospitibus {fæminis} \populis/ religionis causa venientibus. Occidua vero pars [{At} Sacrarij a tergo templi] nullam portam habebat, sed perpetuus ibi murus erat extructus^[29] [{pe}rinde ut in parte orientali ultra mulieres. Nam termini illi extimi sibi mutuo respondebant] |Et initio quidem fuit atrium mulierum {nulis} undiq₃ planis sed postea {podio circundatum} ut mulieres superne viri autem inferna spectarent adorantes & non {miscerent}.]| Inter portas autem \[Atrij interioris]/ port{as}|ic|us a muro intror{e}|s|um versæ ante Gazophylacia [{a} tergo inter ipsas et murum sita] magnis & pulcherrimis columnis sustinebantur. Erant autem [non duplices ut inferiores illæ in atrio exteriore sed] simplices & præter magnitudinem nulla re ab [illis] inferioribus aberant. \{et inter {illeg}} gazophylacia intervallu erat {quod spat} decem cubitos latum quod spatium intermurale dicebatur]/ Portarum autem novem quidem quidem [in sacrario secundo \fano hocce superiore/ sitæ] aut|r|o et argento undiq₃ tectæ erant itemq₃ postes et superliminaria, decima verò [{seu} secunda \prima/ illa Orientalis in atrio mulierum] extra sacrarium \seu {illeg} in atrio fæminarum]/ ære Corinthio quæ multum argento stratas et inauratas honore superabat. Et binæ quidem < insertion from f 17v > Post quatuordecim autem gradus spatium erat usq₃ ad murum decem cubitis {[Romanis]} planum \[& gradus quintodecimi vicem gerens.]/ Hinc rursum alij quinq₃ gradus ad portas ducebant, quæ quidem a septentrione et meridie erant octo, quaternæ utrinq₃ videlicet [quarum ternas orientaliores ternis in septo cancellato januis utrobiq₃ respondere concipe] Duæ autem erant ex oriente necessario. Nam cum proprius \[extrinsecus]/ ad hanc plagam locus mulieribus ad cultum destinatus muro discernebatur [circumacto] discernebatur [præter portam primam et principalem in latere sacrarij sursum quadrati sitam] secunda quoq₃ porta opus erat. Inventa est ea e regione primæ <18v> [extrinsecus inter illam & januam orientalem septi cancellati] Et ex alijs plagis una erat {porta} meridiana{illeg} {et una} porta et una septentrionalis, quibus [in spatium intermurale decem cubitos latum et {illeg} loco mulierum et sacrario sursum quadrato interjectum et inde] ad mulieres, introibatur. Per alias enim portas transire ad mulieres non licebat [quippe quæ sita erat exterius et gradibus duodecim ex atrio magno ducentibus ascendebatur] quæ ducebant in loca sacerdotum quo nefas erat {ingredi} populum \licenter/ ingredi] Sed nec per portam suam [unicam] propriam] transgredi licebat murum [illum] disterminantem [pergendo ad mulieres.] Nam solus {Prince} Rex aut Princeps per portam illam ingressus est, cæteri postquam per januam orientalem septi cancellati introierunt deflectunt inde ad latera \eundo ad portam aquilonis et portam austri/] Patebat enim locus ille pariter indigenis et hospitibus populis [tam viris quam feminis] religionis causa venientibus. Occidua verò pars [s{illeg}i|ac|rarij a tergo templi] nullam portam habebat sed perpetuus ibi murus erat extructus. Inter portas autem {illeg} [ad latera sacrarij [\ad latera/ sacrarij superioris] porticus a muro introrsum versæ ante Gazophylacia [inter ipsas et murum sita] magnis et pulcherrimis columnis sustinebantur. Erant autem [non duplices ut inferiores illæ in atrio exteriore] sed] simplices et præter magnitudinem nulla re ab [illis] inferioribus aberant. Portarum autem novem quidem [in {illeg} \sacrario/ hocce superiore sitæ] auro et argento undiq₃ tectæ erant itemq₃ postes et superliminaria, decima verò extra sacrarium [id est unica illa extrinsecus in muro atrij fæminarum] ære Corinthio quæ multum argento stratas et inauratas honore superabat. Et binæ quidem < text from f 19r resumes > <20r> fores singulis januis erant tricenis cubitis \[{illeg}]/ altæ & quinisd{illeg}|en|is etiam latæ. Post introitum verò interiùs dilatatæ [id est, a muro {illeg}{quo} \{illeg} in quo/ {primus} erat introitus, versus interiora productæ,] tricenis utrinq₃ cubitis \[Romanis]/ exhedras habebant [singulas inter binas portas [supra porticus & gazophylacia extructas:] exemplo quidem turrium longas et latas [adeq₃ ad figuram quadratam {illeg} {& antes}] supra verò quam quadraginta cubitis \[{Romanis}]/ celsas. Singulas autem [inter ^a[30] binas portas extructas] binæ columnæ duodenum cubitorum \[Romanorum]/ ambitu sustinebant [præter binas semicolumnas ad latera portarum \hinc inde/ quæ una cum columnis integris terna sub singulis exhedris efficieb\a/nt intercolumnia.] Et aliarum quidem [novem] portarum magnitudo par fuit. Quæ verò supra Corinthiam portam [id est in loco editiore] {illeg}] \{decem}/ {ab atrio} \{illeg} {loco} ab atrio/ mulierum \[{illeg}]/, ex oriente \[atrij interioris]/ aperiebatur e regione portæ templi, \[quam duarum orientalium {primam} \{secundam}/ {illeg}, \prima/ cæteris]/ multo major erat. Quinquaginta enim cubitis \[{illeg} sacris/ surgens, quadraginta cubitorum fores habebat, ornatumq₃ magnificentiorem quoniam crassiori argento atq₃ auro vestiebatur: quod quidem [aurum et argentum] novem portis infuderat Tiberij pater Alexander. Gradus autem quindecim [^{χ [31]} semicirculares] a muro qui mulieres segregabat ad [han{illeg} majorem porta{m} ducebant. Namq₃] |in spatio {interior ab}{illeg} {illeg} {q₃ dece}{illeg} {cubit}{illeg} {lato}| |[ad ipsas]| ducebant [in ipsarum atrium] {Namq₃} ducebant: |{illeg} ad majorem [illam] portam {port} a mur{illeg}|o| mulieres segregante \{illeg}/ {illeg} mulieres {illeg} \{segregante}/| Namq₃ gradibus illis quinq₃ ^{{illeg} ψ[32]} semicubitalibus] qui ad {planeo} alias [octo] portas \[ab eodem spatio intermurali]/ ducebant erant breviores. {illeg}

\{est}/ Ipsum verò templum in medio positium [non in centro sed in media linea]sacrosanctum dictum, duodecim gradibus ascendebatur. Et a fronte quidem altitudo ejus et latitudo centenos cubitos habebant, pone autem ^ω[33] quadraginta cubitis angustius erat. Anterius enim quasi humeri utrinq₃ vicenorum cubitorum exibant [vestibulo eousq₃ dilatato] – Cum autem Templum intus [ad sexagin <21r> ta cubitorum altitudinem] contignatione interse{ptum esset} [cænaculo superius constructo] sola prima ædes [vestibulum intellige] patebat in altitudinem perpetuam perq₃ nonaginta cubitos tollebatur cum longa [interius] quadraginta cubitorum esset ac viginti transversa. –– Circa latera verò inferioris templi [ad usq₃ contignationem surgentis] multi erant cubiculi pervij triplici tabulato sibi mutuò impositi & ad utrumq₃ [templi] latus ad eos introitus a porta [templi α^[34] in ejus {poste} inter januas \templi/ ad utrumq₃ muri latus suspensas] |medio {postium} ejus inter januas templi ad utrumq₃ muri latus suspensas]| patebant. [Inde per medium muri sex cubitos lati ibatur ad cochleam in angulo templi ad superiores cubiculos ducentem et a cochlea per medium cubicul\or/um ostijs in se mutuo patentium circundabatur templum.] Superior autem pars eosdem cubiculos non habebat, tantoq₃que erat angustior celsior autem quadraginta cubitis nec ita ut inferior ambitiosa. Colligitur enim centum cubitorum celsitudo universa additis illis qui in solo erant sexaginta cubitis. –– Ara verò ante templum quindecim cubitis [Romanis] alta lata vero et longa cubitis quinquaginta, quadrataq₃ stans, veluti cornutis angulis eminebat, & a meridie ascensus in eam eminenter arduus resupinabatur. Sine ferro autem constructa erat, nec unquam eam ferrum tetigerat. Templum autem aramq₃ cingebat ex pulcherrimo saxo lorica gratissima usq₃ ad cubitum surgens quæ populum [orientem versus] a sacerdotibus segregabat: Gonorrhæos hoc est semina fluentes itemq₃ leprosos tota civitas arcebat & f&minis menstrua solventibus clausa erat. pr&dictum autem limitem ne puris quidem mulieribus transgredi permittebatur. Viri autem, qui non per omnia casti fuissent ab interiori atrio & qui puri essent a sacerdotibus [interjecta illa lo{c}|r|rica] prohibebantur. Hactenus Iosephus, qui ^β[35] alibi hæc ultima sic repetit. <22r> Quatuor porticus [seu atria porticibus ornata] habuit templum in circuitu & harum singu{illeg}|l|æ propriam secundum legem habuere custodiam. In exteriorem itaq₃ ingredi licentia fuit omnibus etiam alienis [inde atrium gentium dictum] mulieres tantummodo menstruatæ transire prohibebantur. In secundam verò porticum [sic nominat podium quod porticus in speciem construebatur] cuncti Iudæi ingrediebantur eorumq₃ conjuges cum essent ab omni pollutione mundæ. In tertiam masculi Iudæorum mundi existentes atq₃ purificati. In quartam autem sacerdotes stolis induti sacerdotalibus. In Aditum veò soli Principes Sacerdotum.

Hisce consentanea scribunt Talmudici ^γ[36] tradentes Atrium magnum (quod Montem domus vocant) quadratum fuisse longumq₃ et latum extrinsecus qu{illeg}ingentos cubitos et contabulatum porticu ante porticum id est duplici porticu cinctum: interiora vero cincta primum muro cancellato duos cubitos Iudaicos vulgares alto quem dicunt סורג Soreg, dein muro solido interiore dicto חיל Chajil, cujus altitudo versus orientem decem erat cubitorum; ex alijs autem regionibus major; postea spatio intermurali decem cubitos lato et intimè portarum et exhedrarum ædificijs. Portas duas Orientales Talmudici (qui locum non viderant) \confundunt/ inter se describentes unicam tantum eiq₃ ascribentes conditiones ambarum: australes vero pergendo ab occidente numerant tres portam ardoris portam oblationis et portam aquarum, tres item boreales domum incendij portam oblationis et portam prominentiæ. Addit R. Iose portas duas occidentaliores unam in australi latere dictam portam superiorem alteram in boreali latere dictam portam Iechoniæ. Numerant itidem Talmudici sex conclavia in atrio interiore. Collocanda sunt singula inter binas portas & exterius versus occidentem addenda alia duo ut in portis factum est. Namq₃ ex Iosepho manifestum est exhedras duas in <23r> angulis atrij versus occidentem stetisse. Porta prominentiæ habebat cænaculum et in ea sacerdotes excubias a superne execubias agebant & Levitæ infernè ubi illi janua erat quæ aperiebatur versus murum Chajil. Sic et Domus ardoris camerata erat et magna et quatuor habebat cubicula inferne duo in loco sancto {&} id est in regione porticuum quæ apertæ erant in atrium interius duo veò in loco profano id est exterius in regione gazophylaciorum quæ clausa erat ab{illeg} atrio, e{illeg}|o|q₃ nomine extra atrium id est in loco comparativè profano constituta. Et hæc duo apperiebantur versus locu profanum id est versus spatium intermurale. Similiter exhedra quæ dicebatur lapidis quadrati constituta erat partim in loco sancto id est supra porticum & partim in profano id est supra gazophylacium, et apperiebatur in locum profanu seu spatium intermurale, eratq₃ amplissimum & augustissimum namq₃ sedebat in eo Synedrium magnum seniorum septuaginta. Descriptis concipe cæteras portas et exhedras similes fuisse ut atrium uniforme constituatur. At in porta orientali duo tantum erant cubicula infernè, conclave Phinesi Vestiarij a dextra portæ \seu ad aquilonem/ et conclave coquentium sartagines a sinistra. Vnde colligitur illud atrij latus angustius constitutum gazophylacijs caruisse. In angulis atrij mulierum extrinsecus loco exhedrarum erant atriola quatuor singula 40 cubitos longa. Ea utiq₃ construxerat Zerubbabel vice atriorum quæ fuerant in angulis atrij magni Latitudinem atrij fæminarum ({illeg}|i|nter hæc atriola) Talmudici ponunt 135 cubitorum \sacrorum/ muros autem ejus deseribunt leves & planos & loco porticus adjunctum fuisse podium in circuitu ut mulieres supernè {illeg} viri prospicerent adorando, viri autem infernè. <24r> Sub atrio Israelis erant cellæ quæ apperiebantur in atrium fæminarum. In ijs Levitæ citharas, nablia, cymbala & cætera musica instrumenta reponebant. Ad orientem ascendebatur {illeg} ex atrio magno gradibus duodecim in atrium {viri} f{e}|æ|minarum et ex atrio illo gradibus quindecim semicircularibus in atrium Israelis quod cubitis \sacris/ 135 longum & undecim latum erat. Dividebatur hoc atrium ab atrio Sacerdotum ascensu cubiti unius, unde Talmudici conjectantur atrium Israelis altius fuisse, cum tamen ascensus ille fuerit Lorica cubitalis Iosephi areas ejusdem altitudinis disterminas. Erat utiq₃ atrium Israelis ipse margo orientalis atrij Sacerdotum. In margine boreali inter loricam et portam oblationis e regione altaris erat laniena ubi sacrificia ad octo columnas suspensa nudabantur pellibus & carnes super mensas totidem disponebantur et lavabantur. Per portam oblationis inferebantur sacrificia mactanda ad boreale latus altaris intra loricam. Ibi erant 24 annuli ordinibus sex pavimento infixi ad quas ligabant ma{illeg}ctanda sacrificia. Inter annulos et mensas cubiti erant quatuor, & loricam per intervallum illud transijsse constat quia ponunt ^{{illeg}|η|[37]} Rabbini casum ubi aliquis extra atrium intimum stans manum porrigit intrò et sacrificium vel occidit vel occisi sanguinem excipit: ut et ubi bestia mactanda pedem porrigit extra atrium. Vnde constat insuper loricam ibi apertam fuisse: quod etiam necessarium erat ut sacrificia cæsa promptè efferrentur in Lanienam. Atqui ostio loricæ respondere debebat ostium portæ adeoq₃ stabat porta e regione altaris directè. Per oppositam oblationis portam dictam etiam portam primitiarum inferebantur primitiæ animalium quæ ad australe latus altaris mactandæ erant. Et inter portas illas Talmudici ponunt latitudinem 135 cubitorum \sacrorum/ eamq₃ <25r> sic computant. Ascensus altaris 30 cubitorum. Latitudo altaris 32 cub. inter altare et locum annulorum 8 cub. Locus annulorum 24 cub. Inde ad mensas 4 cub. A m{illeg}|e|nsis ad columnas 4 cub. A columnis ad murum atrij 8 cub. Reliqui 25 cubiti sunt partim spatium a columnis occupatum, partim spatium inter ascensum altaris et muru australem atrij. Hos ^ζ[38] Rabbini recentiores bifariam dividunt. Ego verò ita diviserim ut altare stet in medio atrij: quod fiet si viginti cubiti cum dimidio deputentur distantiæ inter ascensum altaris et murum et reliqui quatuor cum dimidio columnis. Imò verò ex istis quatuor cum dimidio tribuerim unum cum dimidio latitudini mensarum et reliquos (Ezek 40.42) et reliquos tres columnarum basibus. Namq₃ mensis in directum positis columnæ totidem e regione, singulis singulæ respondentes disponebantur itidem in directum adeoq₃ non plus occupabant spatij quam secundum latitudinem quam pro ratione basis unius columnæ unius. Altaris igitur in medio positi centrum a parietibus portarum distabat cubitis 67, a lorica verò cubitis 50 circiter, adeoq₃ atrium intra loricam latum erat cubitos centum, perinde ut \etiam/ Hecatæus a{illeg}|pu|d ^θ[39] Iosephum affirmat. Sic igitur duplicata fui{illeg}|t| mensura \latitudo/ atrij tabernaculi Mosaici, & {mar} præterea margines {hujus atrij} utrobiq₃ latæ erant cubitos 17. Longitudinem atrij inter Talmudici ponunt 187 cubitorum \sacrorum/ eamq₃ sic computant. Locus incessus sacerdotum non ministrantium in|ter| atrium Israelis et altare situm undecim cubitorum. Altare 32 cub. Inter altare et Vestibulum templi 22 cub. Templum 100 cub. Inter templum et murum occidentalem atrij 11 ^cub. Quibus \His/ omnibus adde {adde} marginem orientalem seu atrium Israelis 11 cub. & complebitur summa 187 ^cub. Hic a centro altaris ad <26r> occidentalem terminum atrij sunt cubiti 149, duplicata mensura Mosaica quamproximè. Sed ex altera parte altaris centri altaris ad usq₃ loricam cubitalem versus orientem, ubi juxta proportionem Mosaicam duplicatam deberant esse cubiti 50 sunt tantum cubiti 27: id adeo quia atrium illud a parte orientali Iudæi decurtarant ut atrio fæminarum plus relinqueretur spatij. Inde etiam gazophylacia ibi nulla {} constituerunt & marginem atrij ibi plusquam tertia parte minorem fecerunt quam ex alijs lateribus. In eadem proportione diminuerim quoq₃ deambulationem inter columnas orientalis porticus. Porrò templi dimensiones secundum longitudinem Talmudici sic definiunt. Vestibuli paries anterior 5 ^cub. Vestibulum 11 ^cub. {Murus} \Paries/ anterior templi 6 ^cub. Locus sanctus 40 ^cub. Velum 1 ^cub. Adytum 20 ^cub. {Murus} Paries posterior 6 cub. Thalam{us}|or|um occidentalium latitudo 6 cub. Paries thalamorum 5 cub. Summa 100 cub. Latitudinem vero \templi/ sic computant. Murus impluvij 5 cub. {illeg}. Impluvium seu spatium in quod pluviæ de templo defluerent 3 cub. {illeg} Paries thalamorum 5 ^cub. Latitudo thalamorum 6 cub. Paries templi 6 ^cub. Inde ad medium templi 10 cub. {illeg}. Summa 35 ^cub. quæ duplicata facit latitudinem totam cubitoru 70. Cæterum cur murus pluviæ cohibendæ tam crassus constituatur planè non video. Malim loricam elegantem latam et altam duobus tantum cubitis constituere et reliquos tres{illeg} latitudinis cubit{illeg}|o|s {illeg} transferre ad thalamos. Sic enim latitudo tota \templi cum thalamis suis/ erit sexaginta cubitorum omninò ut affirmat|n|t Iosephus & Ezra cap 6.3. Thal{illeg}|a|mos verò Talmudici numerant 38 in circuitu templi nimirum quindecim ad austrum et quindecim ad aquilonem id est in singulis tabulatis quinq₃ {hinc est quinq₃ illinc}, ad occidentem verò tres in infimo tabulato tres in medio ac duos in supremo. {illeg} Ex atrio ascendebatur in vestibulum templi gradibus <27r> duodecim. {arc}|Ost|ium templi \Vestibuli/ latum erat 20 cubitis altum 40, ostium templi latum 10 altum 20, eiq₃ quatuor erant valvæ, duæ intus & duæ foris. Exteriores aperiebantur intra Vestibulum, interiores intra templum. Ad latera Vestibuli duo erant ostiola hinc inde. Per borealem ingrediebatur is qui templi januas aperire vellet, et inde \verò per meatum/ in media muri latitudin crassitudine pergebat usq₃ ad ostium \alterum/ in poste templi & per illud in spatium inter valvas exteriores & interiores & ibi eas reserabat. In eodem meatu ibatur ad cochleam in angulo templi unde tertium ostium ducebat in infimos thalamos quartum in medios quintum in supremos. Nam in angulo templi versus orientem et aquilonem. Talmudici describunt ponunt ostia quinq₃. Inde verò {illeg} \circundabatur templum/ in singulis tabulatis \eundo/ ex thalamo in thalamum per ostium in pariete intermedio. Atq₃ hæc sunt ferè quæ describunt Talmudici.

Vt compleamus descriptionem hujus templi conferendæ {jam} sunt mensura Iosephi et Talmudicorum inter se. De his fusè disputare locus non est. Dicam br{illeg}|e|viter quod Iudæi \Talmudici utuntur cubito sacro palmorum sex \quodque/ Iudæi {men}/ pro mensuris Gentium usurpabant sub nominibus gentilibus mensuras proprias, ut cubitum sacrum pro passu Romano minori, duos cubitos sacros pro passu majori, cubitos sacros mille seu Berah pro milliari in eju minori cubitos sacros bis mille seu iter sabbati pro milliari majori, mensuram quatuor pal{illeg}morum sacrorum pro cubito Græcorum, ejusmodi cubitos 400 pro stadio Græcorum, et longitudinem cursus equorum Regiorum in valle juxta templum calamorum 70 circiter seu cubitorum sacrorum 400 pro stadio majori. |Et| H|h|oc stadio describit Iosephus ambitum atrij exterioris. Stadium alterum intelligunt ^[40] Talmudici ubi æquant milliare id est bis mille cubitos sacros stadijs septem cum dimidio. Et hujus stadij cubito Iosephus in descriptione templi ad Gentiles scribens passim utitur <28r> præterquam in decantatis quibusdam et in S. Scriptura memoratis templi strictè dicti mensuris ubi cubitum sacrum retinendum esse putavit. Constabit id collatione cubitorum Iosephi cum cubitis sacris Talmudicorum in sequente tabula.

Sic {cubit} mensuræ Iosephi \ad sacras reductæ/ aut plane congruunt cum ijs Talmudicorum aut proprius ad eas accedunt. Nam Iosephus {non semper} loquitur {excessu} de mensuris exactis minus \erat/ sollicitus, {illeg} et excessu peccare amabat. \ad Gentiles scribens mensuras aliquando præterpropter expressit/ ad Gentiles scribens, minus erat \haud satis/ sollicitus \erat/ de mensuris exactis & excessu peccare amabat. Cognitis verò Iosephi mensuris redeamus jam ad Templum.

Exhedram inter binas portas Iosephus ponit triginta cubitorum id est viginti sacrorum. \Sæpe/ Vtitur Iosephus rotundo|is| numero|is|. Scripserim potius viginti duos. Nam columnæ binæ quibus exhedræ singulæ sustinebantur minori spatio includi nequeunt. Harum ambitus consensu Iosephi et Talmudicorum erat octo cubitorum sacrorum. Vnde scapi diameter est 2 ^cub. Ad hanc in proportione ut tria ad duo capta lati <29r> tudo basis erit 3 cubitorum seu 23 palmorum ferè. Sic ista tantùm 22 palmorum. Intervalla \harum/ basium ex rationibus architectonicis non debent esse minora basibus. Sunto ipsis æqualia (nam proportio illa simplicissima est) et columnæ duæ cum totidem semicolumnis et intercolumnijs tribus occupabunt spatium viginti duorum cubitorum exhedræ uni inter binas portas deputandum. Portam verò aquarim exhedræ dempto ostio, sic ut ala utraq₃ dempto {os} latitudine 11 ^cub. et ostium latitudine 10 ^cub. compleant latitudinem totam 32 ^cub. Nam latitudines 11 & 22 cubitorum satis affectantur in his aedificijs & ostia portarum omnium præter orientalem primam \consensu Iosephi et Talmudicorum/ lata erant 10 cubitis & alta 20. Harum verò magnitudinem dimensionum veritas \plane/ demonstratur ex consensu portarum et exhedrarum cum partibus atrij. Portæ duæ oblationis latitudine 32 cubitorum exactè respondebunt altari intermedio. {illeg} Et forsan latitudo altaris ideò aucta fuit \ut hoc responderet portis/ Exhedræ duæ proximæ occidentem versus latitudine viginti duorum cubitorum respondebunt spatio ejusdem latitudinis inter altare et vestibulum templi Portæ duæ incendij & exhedræ duæ sequentes portæq₃ ultimæ occupabunt spatium omne cubitorum 86 e regione vestibuli templiq₃ supra altare thalamos suos laterales surgentis. Et exhedræ duæ ultimæ cum parietibus suis occidentalibus tres cubitos crassis implebunt spatium reliquum cubitorum 25 usq₃ ad murum occidentalem atrij. Ad orientem verò exhedræ duæ ultimæ latitudine 22 ^cub. respondebunt spatio ejusdem latitudinis inter altare & porticum orientalem et portarum duarum ultimarum alæ occidentales latitudine undecim cubitorum porticum orientalem capient & ostia ducent <30r> in interjectum spatium intermurale ejusdem latitudinis, & alæ duæ orientales excurrent ultra versus atrium fæminarum. Nimirum una earum dicta fuit porta prominentiæ quod {illeg} promineret extra murum atrij interioris. Stabat igitur partim intra partim extra. Similiter et porta altera sicta aquarum stabat partim extra. Nam sacerdotes qui excubabant in domo Abtines supra eam extructa, dicuntur excubasse extra atrium. Imò ostia harum portarum erant extra atrium interius eo quod fæminæ per ea ingressæ pergebant in utrium suum. Stabant tamen hæ portæ aliqua sui parte in atrio interiore eo quod Iosephus erant ex novem argenteis portis a quibus Iosephus æneam portam in atrio fæminarum sitam distinguit nominando eam portam ἔξω της νέως extra templum id est extra sacrarium interius. Stabant igitur reliquæ noven in peribolo illius sacrarij. Portam prominentiæ R. Ios{illeg}|e| vocat portam cantorum. Nimirum duobus in locis cantabant Levitæ, uno supra gradus quindecim hoc est in spatio intermurali e regione hujus portæ inter hanc portam et portam aquarum, altero in suggesto posito ad loricam cubitalem versus altare. Deniq₃ ex eo quod populus \omnis/ introibant per has portas tam in atrium Israelis quam in atrium fæminarum omninò dicendum est eas situm inter medium obtinuisse ducentes in spatium intermurale atrio utriq₃ interjectum. Tenemus igitur situm harum portarum exactè atq₃ adeo situm etiam et magnitudinem reliquarum portarum et exhedrarum usq₃ ad occidentalem murum atrij. Has \omnes/ portas æquales fuisse et æqualibus intervallis ab invicem distasse colligo \omnimò decorum erat et præterea colligitur/ ex januis septi cancellati e regione, quarum Iosephus aequidistanes distantias Iosephus æquales describit. Atqui portæ quatuor æquidistantes non possunt alia quavis ratione secundum atrij longitudinem regulariter disponi.

<31r>

Hisce sic determinatis habemus simul crassitudinem porticus orientales {illeg} undecim cubitorum, latitudini alarum occidentalium portæ prominentiæ & portæ aquarum respondentem. Eam sic computo. Basis columnæ 22 palmorum. Deambulationi{illeg}|s| latitudo 4 cub. semi-basis 11 palm. Murus semicolumnis intertextus 1 ^cub. Summa 11 ^cub. Hanc una cum atrij {illeg} muro occidentali 2 ^cub. adde præfatæ atrij longitudini 187 ^cub. fiet longitudo tota {illeg} 200 ^cub. Sic Iudæi longitudinem totam {illam} duplicatam atrij tabernaculi quæ intra loricam cubitalem inveniri debuit, retinuerunt in tota atrij longitudine inclusis ædificijs. Porrò crassitudinem porticus orientalis sic computo. capiatur (juxta rationes supra expositas) {ara} latitudo deambulationis in porticu boreali ad latitudinem deambulationis in porticu orientali in proportione margit|n|um atrij p{illeg} \porticibus/ adjacentium {ut} hoc est ut 17 ad 11 et deambulati{illeg}|o||nis| \latitudo/ in porticu boreali {erit proxime} {illeg} \latitudo/ erit dupla latitudinis basis columnæ quamproximè. Sic inter axes columnarum ad utramq₃ partem deambulationis erunt undecim cubiti: quæ mensura valde affectatur in his ædificijs et quantum sentio ab hacce porticuum latitudine originem duxit. Tota autem atrij latitudo inter parietes porticuum erit 160 cub. Addantur utrinq₃ paries columnis intertextus 1 cub. Gazophylacium \{illeg}/ quadratum 7 ^cub. paries ulterior Gazophylacij 1 ^cub. Locus graduum ducentium ad superiora 6 cub. |&| P|p|aries extimus 8 ^cub. |Gazophylacium \quasi/ cub. 11 inclusis parietibus et locus graduum quasi 8 cub. incluso pariete extimo| Atq₃ tota atrij latitudo inclusis ædificijs erit 200 cub. congruenter descriptioni Ezekielis. Sic sacrarium longitudine et latitudine 200 ^cub. quadratum erit, et figura illa spatio intermurali Talmudicorum decem cubitos lato circundata sensibilis et not circumambulantibus sensibilis et notabilis reddetur. <32r> Hæc autem ita se habere planè confirmat Iosephus affirmando sacrarium sursum quadratum fuisse et proprio muro circundatum. Intelligit enim non totum sacrarium incluso atrio fæminarum ut opinatus est Capellus sed sacrarij planum superius ad quod ex atrio fæminarum per gradus quindecim ascendebatur quodq₃ stricte|i||ùs| dicebatur sacrarium. Verba ejus τητράγωνον δὲ ἄνω sursum quadratum perspicuè significant planum superius.

Porrò murum quo Iosephus et Talmudici Sacra{illeg}rium cingi volunt id est murum Chajil constituerim crassissimum tum quod extimus erat & in se habebat fores portarum tum quod Romani ut author est Iosephus^[41] eundem \sine intermissione per sex continuos dies/ ariete omnium fortissimo cui urbium mænia haud difficulter cedere solerent pulsando sine intermissione per integram septimanam nihil omninò profecerunt. Crassitudine igitur sex cubitorum æmuletur is murum extimum templi Ezekielis cap 40.5. et tota sanctuarij latitudo inclusis spatio intermurali et hoc muro Chajil, erit 232 cubitoru Detrahatur latitudo interna 135 ^cub. et reliqui dimidium 48 ^cub. erit longitudo portæ: cui si addideris ornamenta frontium utrinq₃ facilè complebitur longitudo illa 50 cubitorum quam Ezekiel portis assignavit. Portis autem eousq₃ productis, debet spatium intermurale per medium omnium ostijs transversis decem cubitos latis viginti altis transire.

Cum hisce latitudinum mensuris conspirant etiam mensuræ atrij fæminarum. Atriola angularia vicem gerentia angulorum atriolorum in angulis atrij magni debent illis tam latitudine quam longitudine respondere. Sint igitur eorum ^[42] latitudo 30 cub. |ea| muri{q₃} extimi 1 ^cub. & \ea/ intimi 1 ^cub. & <33r> Sic autem atrium fæminarum latitudine 135 cubitorum et atriola duo \conjunctim/ latitudinem|ibus| ^[43] {60} \30/ cubitorum & mur{illeg}|is| {externus} \conjunctim/ latitudine 5 {illeg}{} cubitorum complebunt latitudinem 200 cubitorum intra spatium intermurale perinde ut in atrio superiore. Tanto consensu computi \omnes/ latitudinum se mutuò confirmant.

Retrahantur jam portarum alæ de angulis ubi Talmudici atriola collocant et longitudo sacrarij orientem versus incipiendo a porticu orientali ita computabitur. Spatium intermurale 10 cub. Murus ejus 1{illeg} ^cub. Atriolum 40 cub. Deambulatio \cum muris suis/ inter atriola {6}|9| cub. Atriolum alterum 40 cub. Summa 100 cub. Adde hinc sacrarium superius 200 cub. & inde murum orientalem atrij fæminarum 2 cub. & utrinq₃ spatium intermurale 10 ^cub & murum Chajil 6 cub & sacrarij \fiet/ longitudo tota fiet 334 cubitorum. Id vero \Ea longitudo/ confirmatur argumento duplici. Vnum est quod Hecatæus apud ^[44] Iosephu {illeg}|t|radit lapideum templi hujus peribolum longum fuisse quasi quinq₃ plethris. Ibidem latitudinem \Hecatæus/ ponit cubitoru centum id est intra loricam. Cubiti illi \centum/ sunt sacri adeoq₃ Hecatæus vir gentilis et in Ægypto degens mensuras hasce a Iudæis acceperat idq₃ in cubitis sacris neq₃ noverat eas in cubitos Græcorum ad quos scripsit \suorum/ reducere. Cubitos igitur audiens cogitabat de vulgaribus et ob simplicitatem expressionis ponebat plethros. Restituantur cubiti et periboli lapidei longitudo erit cubitorum 333 vel numero integro cubitorum 334 ut supra. Alterum argumentum est quod altare stare debebat in medio sacrarij totius. Stabat enim olim in medio atrij magni et Iudæi locum ejus haud facilè mutaverint. Stare etiam debebat sacrarium interius in medio atrij magni ac terminis suis orientali et occidentali æqualiter distare ab illius lateribus, <34r> atq₃ portas in medio reliquorum laterum suis o|O|blationum portis directè respicere. Situs alius irregularis et indecorus foret. Stabat itaq₃ altare in communi centro. Atq₃ ita se res habet in descriptione nostra. Stat altare in medio tum atrij interioris quod vestibulo templi \hinc/ & porticu orientali hinc et inde terminatur, tum sanctuarij totius interioris, distans a muro extimo Chajil hinc et inde cubitis 161, atq₃ adeo in medio etiam atrij magni. Non postest {sic} atrium mulierum cubito uno augeri \vel minui/ quin cessabit concentricitas. Vt spatium inter altare et porticum orientalem ex una parte et spatium inter altare & Vestibulum templi ex altera parte latitudine 22 cubitorum sibi mutuò respondent sic ædificia inter atrium interius & atrium fæminarum ex una parte et vestibulum templi inter atrium interius et locum separatum ex altera parte latitudine \externa/ 22 cubitorum sibi mutuo respondent, sic etiam atrium fæminarum \ex una parte/ et locus separatus \ex altera parte/ latitudine cubitorum 89 sibi mutuò respondent & sic murus orientalis atrij fæminarum spatiumq₃ intermurale & Murus Chajil ex una parte, et murus occidentalis loci separati spatiumq₃ intermurale et murus Chajil ex altera parte latitudinibus duorum, decem & sex cubi{illeg}|t|orum respectivè siv|b|i mutuò respondent exactè. Vnde liquet hallucinatos esse Talmudicos {illeg} \tribuendo/ atriu|o|m fæminarum 135 cubitos in quadrum. In mensura illa includendum est etiam atrium Israelis & \una/ {illeg} \cum/ locu|o|s incessus sacredotum una cum \&/ muro occidentali atrij fæminarum. Secus addendi erunt cubiti 46 versus orientem quos tamen atrium sua una cum ulteriore regione septi cancellati atrium magnum non capiet.

Sub ædificijs atrij superioris effosa erant putei balnea et cellaria diversa: ut sub porticibus ad aqui <35r> lonem Conclave salis in quo reponebant sal pro oblationibus, Conclave Hipparvæ in quo sale condiebant pelles victimarum et c|C|onclave lavantium ubi lavabant victimarum intestina. Hæc erant cellaria eo quod tectum Hipparvæ æquale describitur solo atrij & ex conclavi lavantium in tectum Hipparvaæ surgebat cochlea. Sed his et similibus missis videamus quibus usibus inservirent superiora.

In exhedra cæsi lapidis sedebat Synedrium magnum. Stabat hæc ad austrum in tribu Iudah adeoq₃ sita erat inter portam oblationis et portam aquarum. Nam linea per altaris latus orientale transiens linquebat omnia occidentem versus in tribu Benjamin. Vnde cum altare staret in centro totius, adjudicabatur tribui Benjamin pars major sanctuarij.

Summo Sacerdoti assignabantur mansiones duæ una ad austrum altera ad aquilonem. Ad austru domus Abtines quæ alta describitur et supra porta aquarum sita, Intellige partem cæ{illeg}{cali} \id est/ supra alam occidentalem et ostium {postæ} ejus, sacerdotibus supra alam orientalem excubias agentibus. Ad aquilonem Exhedra Parhedrorum seu Assessorum quam inter alteram portam Oblationis et portam prominentiæ e regione Synedrij constituerim. Namq₃ exhedra illa erat omnium dignissima. Dignius erat latus aquilonis et ibi locus dignior ad orientem.

< insertion from f 34v > Ad summum sacerdotem refero v|V|icarium ejus et Subvicarios. Dignit{illeg}|a|te proximi erant Præfecti ministeriorum templi et altaris. His igitur cubicula dignitate proxima assignanda sunt: nimirum exhedræ \utrinq₃/ inter portas Oblationis et Incendij, una cum cubiculis aliquibus portarum versus orientem. Præfectus vestibus sacerdotalibus texendis et apparandis erat omnium infimus atq₃ proprius|m| erat huic in sanctuario conclave (Majemon. De cultu divino tract 2. cap 7 sect 20.) Quanto magis Præfectis reliquis?

Restant ultimæ quatuor exhedræ < text from f 35r resumes > Sic exhedris duobus dignissimis summo Sacerdoti et magno Synhedrio dicatis r|R|estant aliæ sex {illeg} \{illeg}/ \ultimæ quatuor exhedræ/ inter viginti quatuor Principes Curiarum sacerdotu æqualiter dividendæ ita ut exhedra unaquæq₃ duplici tabulato ac in eodem tabulato {duobus} \tribus/ cubiculis capiat quatuor \sex/ Principes. Scribit Iosephus exhedras supra quam quadragenis cubitis celsas sustentatas fuisse binis columnis. Sit altitudo illa cubitorum 45 id est sacrorum 30 & exhedra capiet cubicula satis ampla in duplici tabulato. Huic altitudini addenda est \inferne/ altitudo columnarum quam posuerim sextuplam crassitudinis more Dorico id est 14 ^cub. et una <36r> {cum} basibus et capitellis 18 cub. circiter. Sic fiet altitudo tota quasi 48 cubitorum. |Secundum latitudinem cubicula terna ternis intercolumnijs respondebant.|

Inferioribus Sacerdotibus et Levitis restant portæ \quatuor ultimæ./ Namq₃ alia loca non sunt ubi comedant sacrificia. & {recipient decimas} Æquum est autem ut in harum distributione turmæ omnes æqualiter participent. In singulis item porticibus gazophylacia terna totidem intercolumnijs respondentia complent numeru totum gazophylaciorum viginti quatuor juxta numerum curiarum. In porta prima orientali ad reponendas \sacerdotum/ vestes sacras erant ^[45] nonaginta et sex arcæ quatuor videlicet pro unaquaq₃ curia, et suis cujusq₃ curiæ arcis proprium erat nomen inscriptum. \|Sic| Et/ In alis vestibuli templi ^x[46] erant itidem viginti quatuor cellulæ ubi sacerdotes totidem curiarum separatim reponebant cultra sua sacra. Atq₃ talis erat constitutio sacrarij interioris. Descendamus jam et ex exeamus per septum cancellatum in atrium gentium.

Hujus latera singula Talmudici \extrinsecus/ longa faciunt cubitis quingentis, Iosephus {stadio} cum inter angulos stadio uno id est cubitis quadringentis. Excessus debetur angulis cubitorum quinquaginta in quadrum. Hunc computum Iosephus alijs in locis confirmat {scribendo} \ponendo/ porticum regiam longam {fuisse} stadio uno et totum ambitum templi et Antoniæ stadiorum sex. Antoniæ ambitus cubitorum 600 satis benè quadrat cum descriptione ejus apud Iosephum. Adde ambitum templi cubitorum 2000, summa {illeg}|fiet| cubitorum 2600, e quibus 200 deficiunt ubi Antonia in angulum templi incurrit. Relinquitur ambitus cubitorum 2400 id est stadiorum sex.

Portæ longitudine cubitorum 50 respondeb|r|e debent angulis et latitudine cubitorum 32 portis atrij interioris Sic {illeg} inter portam et angulum \inter angulos \cujusq₃ porticus et/ portam quam Iosephus in medio collocat/ < insertion from f 35v > Sic inter angulos cujusq₃ porticus et portam quam Iosephus in medio collocat < text from f 36r resumes > relinquetur \hinc inde/ longitudo cubitorum 184 in viginti intercolumnia distribuenda.{illeg}. Columnas in Regia porticu Iosephus numerat 162, græce PΞB versus PΞ{illeg}H id est 168, <37r> parva literæ ultimæ mutatione. Nam numerus ille divisibilis esse debet per 8 eo quod columnarum sunt {octo} series \octo/ æquales, quatuor hinc & quatuor inde. Stant igitur in una seria|e| columna 21 atq₃ adeo intercolumnia 20. Id quod sic confirmatur. De atrij latere occidentali \intrinsecus/ cubitorum 400 aufer portas quatuor conjunctim cubitorum 128 et restabunt cubiti 272 conjuncta longitudo porticuum in quinq₃ intervallis. Constituantur intervalla illa æqualia ut in lateribus atrij interioris et intervallum unum erit 54 cubitorum, capietq₃ intercolumnia aut quinq₃ aut sex aut septem, & ejusdem magnitudinis intercolumnia porticus Regia perinde capiet aut 17 aut 20 aut 24. Verum {illeg} nimis rara erunt et {illeg} septendecim juxta rationes architectonicas nimis rara erunt & 24 nimis densa |aud satis rara si modo columnæ illis{illeg} atrij alterius {illeg} æquales constituantur,| et utraq₃ a numeris Iosephi nimis recedunt, ergo viginti debent inseri. Hac ratione columnæ paulo rariores erunt quam in ratione eustyli Vitruvij sed ideò magis grata et hic ubi pro epistylijs adsunt ingentia marmora quæ frangi nequeunt objectio Vitruvij locum non habet.

Columnas autem hujus atrij æquarem illis alterius eò quod conjunctis trium hominum {illeg}brachijs, ut author est Iosephus, hoc est tribus orgijs seu duodecim cubitis gentilibus id est octo sacris cingebantur. Et hinc porticum|s| etiam \quoad/ latitudinem in atrio utroq₃ \quoad latitudinem/ æquales constituerim præterquam quod porticus media quæ reliquis duplo altior est sit etiam duplo latior inter bases columnarum. Sic latitudo basis erit 22 ^palm. ea deambulationis \externæ/ inter bases s|d|uplo major, ea deambulationis \mediæ/ quadruplo major, {illeg}|ea| totius porticus triplicis cubitorum 44. Dimidium spatium columnarum extimarum occupet paries intetextus. Addatur murus extimus scamniformis quem Ezekiel \sex cubitis/ longum et latum constituit, et complebitur latitudo 50 cubitorum congruenter |di|mensioni portæ et anguli {hinc inde quibus latitudo} quibus porticus terminatur utrinq₃ terminatur. Confirmatur porrò calculus iste testimonio Iosephi scribentis quod <38r> porticus duæ externæ pariles triginta pedum latitudinis claudant inter se mediam cujus latitudo sesquialtera. Triginta pedes Romani sunt cubiti sacri 14 circiter ut ex sequentibus constabit. Triginta Attici si modo Atticus ut multi volunt Romanum semuncia superet sunt 14 circiter {illeg} Suspicor magis Iosephum expeditis computis consulentem pro pede usum esse mensura proxima Hebraica cubiti dimidij cubiti: qua ratione cubiti 30 \pedes/ erunt {illeg} 15 cubiti. Et congruenter huic mensuræ latitudo externæ porticus in descriptione nostra est 14 cubitorum inclusis columnis et ea porticus mediæ inclusis itidem columnis est 22 cubitorum atq₃ adeò sesquialtera prioris exactè

Auferatur \jam/ porticus media et restabunt porticus duplices per reliqua tria atrij latera latæ inter axes columnarum extimarum 22 cubitis, inter earum bases 18 cubitis et inter columnas 19 cubitis. Et rem ita se habere confirmat Iosephus qui latitudinem porticus duplicis {illeg}|defi|nit rotundo \numero/ cubitorum suorum triginta id est viginti sacrorum. Tenemus igitur dimensiones porticuum secundum latitudinem. Ex angulis autem ascendant gradus ad superiora omnia, deq₃ porticuum deambulationibus singulis pateant ostia in angulos, et his ex advero {sic} respondeant ostia in lateribus portarum.

Si jam altitudines addendæ sunt{illeg}, Longitudinem columnæ ex integro lapide constantis Iosephus scribit esse 25 cubitorum id est 16 cubitorum sacrorum & alibi 27 pedum id est 13 cubitorum sacrorum. Vnde colligo altitud longitudinem fuisse sextuplam crassitudinis more Dorico ut in atrio interiore, nimirum 14 cubitorum sacrorum, siquidem hæc mensura {cadat} in medio priorum \cadat/. Bases verò et capitella sculpta opere Corinthio complebunt {alt}\long/titudinem quasi 18 cubit id est duplam intervalli inter axes columnarum. Hæc erat igitur altitudo usq₃ usq₃ ad epistylia. At porticus altitudinem internam Iosephus ponit plusqua 50 pedum id est plusquam 25 cubitorum. sit ea <39r> 27 cubi{illeg}|tor|um hoc est sesquialtera altitudinis epistyliorum a fundo, et porticus mediæ altitudo duplicata erit 55 cubitorum \interne/. Imponatur tabulatum duos {duo} cubitos crassum, et augustorum cubiculorum series quorum altitudo interna latitudinem quasi quindecim cubitorum æquet, atq₃ tectum cubitis quiq₃ & ac podium sursum in circuitu tribus complebit altitudinem octoginta cubitorum. Et certè Iosephus altitudinem hujus mediæ porticus insignem fuisse describit.

Iudæi tecta domuum plana construebant \plana/ eò ut in ipsis ambulare liceret. Pateant igitur ostia de cubiculis hisce in tecta eorum quæ ad latera supra porticus duas exter{io}r|n|as construebantur, & altitudo tectorum illorum tabulato seu solo mediorum æquata definietur cubitis quinquaginta septem. Adde po{illeg}|d|ium trium cubitorum \altitudinis/ per circuitum & altitudo tota erit sexaginta cubitorum. Eandem fuisse altitudinem reliquarum porticuum per atrij circuitum concipe.|,| Namq₃ \eò quòd/ omnium facies anteriores sibi mutuò conformes esse debebant.

Tandem ut a templo descripto pergamus ad templum Ezekielis \Solomonis/, rejicienda sunt omnia quæ Zerubbabel & Herodes addidere quæve irregularia sunt, ut atrium fæminarum portaq₃ prominentiæ & aquarum in illud ducentes & respondentes portæ ex altera parte altaris quibus utiq₃ nullà respondent in atrio magno, portæ item quatuor cum porticum duplici in latere occidentali atrij magni quibus nihil respondet in atrio interiore totidemq₃ his respondentes in atrio exteriore, quorum omnium in medio stet <40r> altare. Vice dirutarum portarum ubi sacerdotes comedebant sacrificia, ædificentur in loco separato cubicula huic usui idonea. Et cum Herodes & Iudæi in excessu peccare amarent, uti augendo internam altitudinem templi latitudinemq₃ Vestibuli, {illeg} Altaris et portarum & substituendo in atrij magni latere australi porticum triplicem pro duplici, corrigantur excessus illi & {illeg} {transitus} per {illeg} muri duo Chajil & Soreg cum gradibus superfluis deleantur: quippe quos Zerubbabel (quantum sentio) in limites sanctuarij sui primum condidit, quiq₃ atrium magnum populo numerosissimo dicatum inutiliter inminuunt & impediunt. Portæ autem producantur introrsum usq₃ ad loricam cubitalem. Et quoniam templum cum thalamus suis olim septuaginta cubitos latum erat (Ezek. 41.12) Cyrus autem diminuit latitudinem decem cubitis (Ezra. 6.3) exclusa nimirum deambulatione lata quinq₃ cubitis inter thalamos & ejus loco constructis ostijs in medijs thalamorum parietibus per quæ via produceretur, Iudæi autem verò latitudinem antiquam septuaginta cubitorum complebant addito hinc & inde muro quodam qui pluviam cohiberet: deleatur murus ille & restituatur antiqua thalamoru latitudo deambulatione \seu paradromide/ insertia quæ dividat majores thalamos in binos minores utrinq₃ \ut/ {illeg}eorum latitudo \melius/ respondeat altitudini quinq₃ cubitorum 1 Reg 6.10. Et simili proportione minuatur singulorum longitudo ut in singulis per circuitum seriebus sint triginta. Tot enim ^[47] Iosephus in templo Solomonis numerat. Et hisce omnibus sic correctis licebit tandem in hoc templo speculari illud Ezekielis cujus verba schematis et interpolationibus illustrata jam damus ut

<41r>

ad latera templi in singulis tabulatis decem, quinq₃ hinc et quinq₃ illinc a tergo verò ponunt tres in infimo tabulato, tres in medio et duos in supremo, & latitudinem ædificij versus \ad/ occidentem ponunt septuaginta cubitorum: quod \Hoc/ spatium partim a thalamis partim a muro quodam superfluo occupari volunt, quo R|r|ejecto thalami ad austrum et aquilonem quadrati erunt singulis lateribus quindecim cubitorum circiter, nisi mavis cum Iosepho latitudinem diminuere. Ad occidentem etiam thalami quadrati constitui possunt lateribus decem cubitorum si paululum augeatur illorum latitudo |Et certe Cyrus latitudinem illam non nisi sexaginta cubitorum esse voluit (Ezra 6.3) fforte Herodes latitudinem pristinam restituerit,| sed de hujusmodi minutijs disputare non est operæ pretium. Maimonides Talmudicos haud rectè interpretatus collocat hos thalamos inter multiplic{ces} \multos/ parietes templum successive cingentes et cubicula duo domus incendij transfert in atrium gentium eò, quod in loco profano stetisse dicuntur. Quæ opiniones duriores sunt quàm ut egeant confutatione. Sed nec aliorum errores confutare suscepimus brevitati studentes.

Tandem ut a Templo jam descripto pergamus ad Templum Ezekielis, rejicienda erunt omnia quæ Zerubbabel \et Herodes/ addid{ete} quǽve irregularia sunt, ut atrium fæminarum portæq₃ prominentiæ et aquarum in illud ducentes, |&| his q₃ respondentes portæ ex altera parte altaris quibus utiq₃ nullæ respondent in atrio magno, portæ item quatuor cum porticu duplici in latere occidentali atrij magni quibus nihil respondet in atrio interiore Sic manebunt portæ tres in atrio interiore totidemq₃ his e regione respondentes in atrio in|ex|teriore, quorum omnium in medio stet altare. |Vice dirularu portarum ubi sacerdotes comedebant sacrificia ædificantur in loco separato cubicula hinc usui idonea.| Et cum Herodes et populus Iudaicus in excessu passim peccarint \peccare solerent/, uti augendo \internam/ altitudinem \inter/ templi latitudinemq₃ vestibuli & altaris \ut et latitudinem portarum/ & substituendo in atrij magni latere australi porticum triplicem pro duplici, corrigantur excessus illi & loco transitus per medium thalamorum cingentiu {illeg} templu \{positium}/ constituatur ambulacrum dividens ma <42r> <42v> <43r> jores thalamos in binos minores utrinq₃, quorum latitudo (sexta usitatas proportionis \in/ ædificio sacro proportio{nes} \{nullas}/ respondeat altitudini quinq₃ cubitorum 1 Reg. 6.10, e|E|t simili proportione minuatur singulorum longitudo ut in singulis per circuitum seriebus sint triginta. tot enim ^[48] Iosephus in templo Solomonis numerat. Deniq₃ \gradus superflui cum/ muri{illeg} duo{s} duo{illeg} Chajil & Soreg \cum gradibus superfluis /cum gradibus superfluis\/ deleantur: quippe quos Zerubbabel (quantum sentio) in limites Sanctuarij sui primùm condidit, quinq₃ atrium magnum populo numerosissimo dicatum inutiliter imminuunt et impediunt. Et hisce sic correctis licebit in hoc templo speculari \{illeg} portæ \autem/ producantur introrsum usq₃ ad {septem} coricam cubitalem/ illud Ezekielis. Verba Prophetæ schematîs et interpolationibus illustrata {sunt} \domus/ ut sequitur.

sequitur.

Ezek. c. 40

vers. {illeg}

Cap 40.1. In vigesimo quinto anno transmigrationis nostræ, in exordio ann{illeg}|i|, decimâ mensis, quartodecimo anno postquam percussa est civitas, in ipsa hac die, facta est super me manus domini & adduxit me illuc.

2. In visionibus Dei adduxit me in terram Israel & dimisit me super montem \valde/ excelsum: super quem erat [ædificium templi cum atrijs suis apparens] quasi ædificium civitatis ^[49] e regione

3. Et adduxit me illuc et ecce vir cujus erat species quasi species æris, & funiculus lineus [erat] in manu ejus et calamus mensuræ & stabat autem in porta.

4. Et locutus est ad me {illeg} [idem] vir, ffili hominis vide oculis tuis et auribus tuis audi & pone cor tuum in omnia quæ ego ostendam tibi, quia ut ostendantur tibi adductus es huc, annunciare omnia quæ tu vides domui Israel.

5. Et ecce murus \{illeg} νστξ/ forinsecus in circuitu domus undiq₃ et in manu viri calamus mensuræ ^b[51] sex cubitorum [magnorum {illeg} et palmo \singulatim constantium]/ ex cubito [minori] et palmo. [{illeg}] \{illeg}/ Et mensus est ædificij latitudinem {illeg} \λμ/ calamo uno et altitudinem calamo uno.

<44r>

6 Et venit ad portam quæ respiciebat \ad/ orientem & ascendit per ^c[54] [septem] gradus ejus et mensus est limen portæ calamo uno latitudine BC.^[55]

Et thalamum [janitoribus destinatum] calamo uno in longum DE et calamo uno in latum EV. Et \spatium seu e/ [^e[56] Vestibulum] inter thalamos \[ducens in porticum]/ quinq₃ cubitis EF [^e[57] et thalamum secundum calamo uno in latum TF et calamo uno in longum FG et vestibulum cubitis quinq₃ GH et thalamum tertium calamo uno in longum HI et calamo uno in latum HQ]

|8 Et limen portæ juxta vestibulum portæ ^f[58] intrinsecus calamo uno KL.|

8|9| Et mensus est vestibulum portæ octo cubitis MN et postes ejus duobus cubitis OP. Et vestibulum portæ erat ^g[59] intrinsecus, [respectu postium \seu versus atrium/]

10 Et thalami erant ad orientem [respectu vestibuli \seu extrinsecus/] tres hinc et tres inde, mensura una trium et mensura una postium hinc et inde

11 [Hactenus angelus progrediendo mensus est singula secundum longitudinem, jam revertitur ut metiatur latitudines] et mensus est latitudinem Ostij portæ decem cubitis Cc & ^{h[60] {illeg}} latitudinem portæ tridecim cubitis Dd

12 Et marginem \[seu gradum]/ ante thalamos cubiti unius [hinc] et cubiti unius marginem inde \{illeg} {unius ubi terminat}/ [{illeg} [plan{illeg}|o|{illeg} pavimenti porticuum utrinq₃ \eousq₃ producto./] Et thal\a/mus erat sex cubitorum hinc EV et sex cubitorum inde ev

<45r>

13 Et mensus est portam a tecto thalami [extrinsecus] ad tectum ejus [extrinsecus] latitudinem viginti quinq₃ cubitis Vv, ostium VT contra ostium vt.

|| < insertion from f 44v > 14. Et fecit \[ostijs]/ postes [{ostijs} ab atrio remotos BC, bc, \KL, kl,/ altitudine] ^k[61] viginti cubitorum. Et ad ^l[62] postes atrij [seu ad atrium pertingentes] EV, GS, CP, & \TS, PQ, pq, ts/ erant portæ undiq₃ undiq₃ per circuitum VT, SR, Pp, rs, tv.

< text from f 45r resumes >

14 Et fecit postes [ostij {illeg} \Bb Kk/, altitudine] ^k[63] viginti cubitorum, & ad \{illeg}/ ^l[64] postes{illeg} \{illeg} PQ, pq, ST, {st}/ portæ undiq₃ per circuitum Pp, RS, TV, {illeg} rs, tv.

15 Et a facie portæ introitus Bb usq₃ ad faciem vestibuli portæ interioris Pp. quinquaginta cubiti.

16 Et erant fenestræ \[cancellis] {[obliquæ]} clausæ/ obliquæ {illeg} \{sive obliquè reticulis} {illeg} sive/ parietibus obliquè cæsis] in thalamis et in postibus vestibulis eorum [seu intervallis fornicatis EVTF GSRH &c ] postibus eorum EV, FT, GS &c intra portam undiq₃. Similiter autem erant et in vestibulis \MN, nm/ fenestræ per gyrum intrinsecus et supra poste{illeg}|s| \PQ, pq/ palmæ |una hinc & una inde, {illeg} ut in versu 26 exprimitur]|

17 Et eduxit me ad atrium exterius, et ecce cubicula et ^m[65] porticus {factam} \pavimentum columnatum factum/ in atrio {illeg} per circuitum: triginta cubicula in {porticu} \{columnato}/ {illeg} pavimento columnato |[in singulis atrij lateribus decem, quinq₃ ex uno latere portæ et quinq₃ ex altero, præterquam in latere occidentali nondum viso]|

18 Et porticus \pavimentum columnatum/ erat ad humeros portarum XQ, xq. E regione longitudinis portarum erat porticus \pavimentum{illeg} columatum {sic}/ inferi{illeg}|us|, [constitut{illeg}|o| \porticu/ superiore in atrio alter{illeg}|o|{illeg}]

19 Et mensus est latitudinem a facie portæ inferioris ad faciem atrij interioris extrinsecus centum cubitos ad orientem

<46r>

20. Et ^n[66] adduxit me ad aquilonem, & {illeg} porta erat \quæ/ respicie{illeg}|bat| \ad/ aquilonem in atrio exteriore. Mensus est longitudinem ejus et latitudinem ejus,

21 Et thalamos ejus tres hinc et tres inde et postes ejus et vestibulum ejus, et fuit secundum mensuram portæ primæ. Quinquaginta cubitorum longitudo ejus & latitudo quinq₃ et viginti cubitorum. Et fenestræ ejus et vestibulum ejus et palmæ ejus secundum mensuram portæ quæ respiciebat ad orientem.

22 Et per gradus septem ascendunt in eam, et vestibulum ejus erat ante eos [id est interius]

Et [erat] porta atrij interioris contra [hanc] portam aquilonis, ^o[67] sicut [in portis] ad orientem. |Et mensus ex a porta ad portam centum| 24. Et mensus est a porta ad portam centum cubitos.

<47r>

et inde 24 Et adduxit me ad austrum et ecce porta respiciens ad austrum et mensus est ^p[68] thalamos ejus et postes ejus & vestibulum ejus juxta mensuras superiores.

25 Et fenestræ erant ei et vestibulo ejus in circuitu sicut fenestræ istæ. Quinquaginta cubitorum [erat] longitudo [ejus] et latitudo quinq₃ et viginti cubitorum

26 Et gradus septem erant gradus ejus et vestibulum ejus ante eos, et palmæ ei una hinc et una inde in poste ejus.

27 Et [e regione erat] porta atrij interioris respiciens ad austrum. Et mensus est a porta [atrij exterioris] ad portam [illam] australem centum cubitos.

<48r>

in Hebræo, tamen ex locis analogis v. 24, 27, 32, 35, 48 &c. suppleri et possunt et debent. Na

28. Et ad\intro/duxit me ad \{illeg}|in|/ atrium in|ex|terius in portam austri et mensus est portam austri secundum mensuras easdem |29.| et thalamos ejus et postes ejus et vestibulum ejus. Et fenestra erant ei et vestibulis ejus undiq₃. Quinquaginta cubitorum longitudo ejus et latitudo viginti quinq₃ cubitorum

30. ^q[69] Et vestibula circum circa VvtT & SsrR longitudinis viginti quinq₃ cubitorum & latitudinis quinq₃ cubitorum

31. Et vestibulum ejus erat versus atrium exterius, et palmæ erant in postibus ejus. et gradus octo erant gradus ejus

32. Et ad\intro/duxit me ad \in/ ^r[70] atrium interius versus Orientem et mensus est portam [orientalem] secundum mensuras easdem, 33. Et thalamos ejus et postes ejus et vestibulum ejus secundum mensuras istas,|.| e|E|t fenestræ erant ei et vestibuli|o| ejus undiq₃. Longitudo [ejus] quinquaginta cubitorum et latitudo quinq₃ et viginti cubitorum

34. Et vestibulum ejus erat versus atrium exterius & palmæ erant in postibus ejus hinc et inde.

<49r>

^[71]Et ad\intro/duxit me ad |in| portam aquilonis et mensus est [eam] secundum mensuras superiores, ^[72]thalamos ejus et postes ejus et vestibulum ejus, et fenestræ erant ei ^s[73] et vestibulis ejus circum circa. Longitudo ejus quinquaginta cubitorum & latitudo quinq₃ & viginti cubitorum. ^[74]Et ^t[75] vestibulum ejus erat versus atrium exterius & palmæ erant in postibus ejus hinc et inde. Et octo gradus erant gradus ejus. ^[76]Et per singula cubicula ostium in postibus portarum ^[77]Et cubiculum [erat vestibulo utrinq₃ fenestris supra descriptis illuminatum] {illeg} Z, z, et ostium ejus Y, y \erat/ in postibus postibus portarum KL, kl. Ibi lavabunt holocaustum. ^[78]Et in vestibulo \portæ/ duæ mensæ hinc \α, α/ & duæ mensæ inde \β, β/ ut ad eas mactetur holocaustum & sacrificium pro pectato {sic} & sacrificium pro delicto. ^[79]Et ad humerum {erant} \latus/ [{illeg}|vestibuli|] f{illeg} in \extra/ gradu |[\summum/ qui est]| ad ostium portæ aquilonis erant duæ mensæ \γ, γ/ & ad humerum \latus/ alterum vestibuli portæ duæ mensæ δ, δ. ^[80]Quatuor mensæ hinc et quatuor mensæ inde ad humerum \latus/ portæ, octo mensæ, super quas mactabunt [sacrificia]. ^[81]Et quatuor mensæ ad holocaustum erant de lapidibus dolatis longitudinis cubiti unius & dimidij & latitudinis cubiti unius et dimidij, & altitudinis cubiti unius, et ad {imi ije} super {illeg} \quas/ etiam ponent vasa in quibus mactabunt holocaustum & sacrificium. ^[82]Et ^v[83] uncini {pal} [longitudine] palmi unius dispositi erant [in vestibulo] intrinsecus per circuitum [ad suspendendas carnes,] & super mensas [etiam erant] carnes oblationis. < insertion from f 48v > ^[84]Et extra portam interiorem [ad \latus/ occidentale] erant] ^{{illeg} x[85]} exhedræ ^y[86] Principum [curiarum sacerdotum] in atrio interiore [utrinq₃. Item] ^{z {illeg}[87]} una [^{illeg}z[88] multorum cubiculorum exhedra] ad latus [orientale] portæ aquilonis, & facies eorum versus austrum & una ad latus [orientale] portæ austri, [&] facies versus aquilonem. ^[89]Et dixit ad me, ^z[90] Hæc exhedra < text from f 49r resumes > ^[91]Et extra ^{illeg} portam interiorem {illeg} {cubiculo} \[ad \ejus/ {latus} occidentale]/ erant^x[92] cubicula sacerdotum \exhedræ y^[93] Principum [{illeg}|Curiarum Sacerdotum|] {illeg}]/ in atrio interiore, ^z[95] una {illeg} \quæ/ [cubicularum ædificium \exhaedræ seu cubiculorum series/] ad humerum {illeg} \latus [orientale]/ portæ aquilonis \[utrinq₃ [{illeg} ^z[96] una [ {illeg} exhedra multorum cubiculorum]/ et facies e